Sevgili Peygamber'in ﷺ izinde yürüyün, Medine-i Münevvere'de. Medine'nin ziyaret edilecek yerlerini en modern araçlarla keşfetmek için site.

Medine-i Münevvere Ziyareti

favicon.ico

{Allah ve melekleri, Peygamber'e çok salevât getirirler. Ey müminler! Siz de ona salevât getirin ve tam bir teslimiyetle selam verin}
Abdurrahman bin Avf (ra)’dan rivayet edilmiştir ki: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem odasına doğru gitti ve içeri girer girmez kıbleye karşı dönüp secdeye vardı. Secdeyi o kadar uzattı ki, Allah Teâla'nın, secdede ruhunu kabzettiğini zannettim. Hemen yanına yaklaşıp oturdum. Başını kaldırdı: Kimsin? dedi. Abdurrahman, dedim. Ne oldu? dedi. Ya Rasûlallah, öyle bir secde yaptınız ki, Allah Teâla'nın secdede ruhunuzu almış olmasından korktum, dedim. Buyurdular ki: Cebrail aleyhisselâm bana gelerek, Allah Teâla'nın şöyle buyurduğunu müjdeledi: Kim sana salât-u selâm getirirse, ben ona rahmet ederim. Bunun üzerine ben de Allah Teâlâ'ya şükran olarak secde ettim.
(Müsned– Ahmed b. Hanbel)

Dikkat çekici bir nokta, İbni Kayyim dedi ki: “Müslim'in rivayet ettiği sahih hadis-i şerifte, Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'den, kim kendisine bir defa dua ederse, Allah'ın da ona on defa dua edeceği sabittir. Allah azze ve celle, peygamber efendimize (sav) “ümmetinden kim sana bir kere salat okursa ben ona 10 defa salat okurum.” Buyurmuştur. Bu durum, şeriattaki ödül, yapılan işle aynı türdendir kaidesine uygundur. Allah teala’nın, peygamber efendimize salat okuyana salat okuması kulun o salatına karşılıktır. Kulun Resûlullah'a yaptığı salatın, salatına karşılık kula bir rahmet değil Resûlullah'a (sav) bir övgü olduğu malumdur. Allah, kulun salatının karşılığını, onu hamd ederek, şeref ve şerefini artırarak mükâfatlandırır. Mükâfatın, o işin zorluğuna ve o işe uygunluğuna bağlı olduğu doğrudur. Mesela: Kim işi zor olan bir kimseye kolaylık sağlarsa, Allah da ona dünyada ve ahirette kolaylık sağlar. Kim bir Müslümanın ayıbını örterse, Allah da onun ayıbını dünyada ve ahirette örter. Kim bir mü'minin dünya sıkıntısını giderirse, Allah da onun kıyamet gününün sıkıntısını giderir. Ve kul, kardeşine yardım ettiği sürece Allah da kula yardım eder ve kim ilim öğrenmek için bir yola girerse, Allah ona cennete giden yolu kolaylaştırır.
Uzun bir süre Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in sadakalarının bulunduğu yer Baki mezarlığının Suriye tarafında Esvaf denilen bölgedeydi.
El-Semhudi Vefâü’l-vefâ kitabında şöyle der: Esvaf, bu camiye çok yakın bir konumdadır. 
Bu olayı ispatlayan Şükür Camii veya Secde Camii adı verilen bir cami inşa edilmiştir. Şu anda Ebu Zer Camii olarak biliniyor (Allah ondan razı olsun).

Sa’d bin el-Rabi’nin Evi ve Resûlullah (sav)’ın Sa’d’ın Kızlarıyla İlgilenmesi
Asvaf: Yani bu mescidin yakınında Sa’d bin er-Rabi'nin (Allah ondan razı olsun) evi.
Cabir (Allah ondan razı olsun)'dan rivayet edildiğine göre o şöyle dedi: Abdullah bin Muhammed bin Akil bin Ebu Talib bana anlattı ve şöyle dedi: Beni Seleme'nin kardeşi Cabir bin Abdullah el-Ensari'nin yanına girdim, Muhammed bin Amr bin Hasan bin Ali ve Ebu'l-Esbat da benimle beraberdi.cAbdullah bin Cafer'in azatlı kölesi ilim öğrenen biriydi, ona ateşte pişen yemeği yemekten dolayı abdestin bozulup bozulmadığını sorduk, o da şöyle dedi: Gittim Allah Resulü'nü (s.a.v.) mescidinde aramak için yola çıktım, fakat onu bulamadım, onun hakkında sordum ve bana şöyle söylendi: O, Esvaf'ta Sa'd b. er-Rabi'nin kızlarının yanındadır. Kardeşim Belharis b. el-Haris b. el-Hazrec o kızların babalarından kalan miraslarını aralarında paylaştırıp şöyle dedi: Onlar İslam'da babalarından miras alan ilk kadınlardı. Şöyle dedi: Sa'd b. er-Rabi'nin mülkü olan Asvaf'a geldiğimde, Rasûlullah'ı (s.a.v.) onun için saçılmış hurmaların arasında olduğu halde buldum. Onun için yapılan ekmek ve etten ibaret olan öğle yemeği getirildi ve Resûlullah (s.a.v.) yedi ve halk da onunla birlikte yediler, sonra idrarını yaptı. Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- öğle namazı için abdest aldı, halk da onunla birlikte abdest aldı. Sonra onlara öğle namazını kıldırdı. Sonra Allah'ın elçisi (s.a.v.) namaz vakti gelinceye kadar kızlara düşen payın bir kısmında oturup o onların meselesiyle ilgili işini bitirdi.  Ekmek ve etten ibaret olan öğle yemeğinin geri kalanıyla Resûlullah'ın (s.a.v.) yanına döndüler. O yedi, halk da onunla birlikte yediler. Sonra kalktı ve bize ikindi namazını kıldırdı. Ne o, ne de halktan biri suya dokundu (yani yeni abdest almadılar). 

Buhârî (5457), Ebu Davud (192), Tirmizî (80), Nesaî (185), İbn Mâce (3282) 'de manası özetlenmiş olarak, Ahmed (15020)'de lafzı tahric edilmiştir.

Cahiliye döneminde insanlar kadınların mirasına el koyardı:
Câbir b. Abdullah (r.a.)’den rivâyete göre, şöyle demiştir: Sa’d b. Rabî’in karısı Sa’d’tan olan iki kızıyla beraber Rasûlullah (s.a.v.)’e gelerek; Ey Allah’ın Rasûlü! Dedi. Bunlar Sa’d. b. Rabî’in kızlarıdır. Babaları Uhud da şehîd olmuştu. Bu kızların amcası malın tamamını aldı bunlara hiçbir mal bırakmadı. Malları olmadığı için bu çocuklar evlenemezler dedi. Rasûlullah (s.a.v.), bu konuda Allah hükmünü verecektir buyurdu ve sonunda miras ayeti nazil oldu. Rasûlullah (s.a.v.), kızların amcasına haber göndererek şöyle buyurdu: “İkisini Sa’d’ın iki kızına ver sekizde biri annelerinindir, geri kalan ise senindir.”  Buyurdu. 
Sa’d’ın kızının adı Cemile Olup lakabı Ümmü Sa’d’dır.  Sa’d bin Rabi’ Uhud'da şehit olmuştur o sırada annesi Ümmü Sa’d’a hamileydi. Sa’d bin Rabi’nin vefatından sonra ise doğum yapmıştır.
Şu anda Ebuzer Cami olarak adlandırılan Secde veya Şükür caminin fotoğrafı ve konumu:

Secde Mescidi ve Sa’d bin el-Rabi’nin Evi

Şeyhayn Ağaçlığı, Harratu Beni Harise'nin batıya doğru çıkıntı yapan kısmıdır.
Tam olarak, Harra’nın doğusunda Beni Harise tarafından, ovanın sonuna yakın bir yükseltidir. 
Aynı zamanda Beyhaki'nin Dela'il'de zikrettiği gibi Esmer Ağaçlığı olarak da anılır ve aynı zamanda Şeyhayn Kalesi veya Şeyhayn ağaçlığı olarak da adlandırılır.
" Şeyhayn Kalesi" adının verilmesinin nedeni, bir zamanlar üzerinde, ağaçlık bir alanı kaplayan, uzaktan tek bir kale gibi görünen, bitişik üç kaleden oluşan büyük siyah bir kalenin inşa edilmiş olmasıdır.
Ahzab savaşı için Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in ve sahabelerin (Allah onlardan razı olsun) kazdığı hendek bu ağaçlıkta sona erdi. 
Şeyhayn ağaçlığının bugünkü yeri Seyyidü’ş Şüheda Caddesi ile Ebu Zer Caddesi'ni birbirine bağlayan cadde üzerinde (3 numarada gösterildiği gibi) bir çiftliğin içindedir. Kale ise caddeyi döşemek için tamamen kaldırılmıştır.

Şeyhayn Ağaçlığı

Raye Dağı, Sela Dağı’nın kuzeyinde ve yakınında bulunan küçük bir dağdır. 

Ahzab savaşında Resûlullah Efendimiz (s.a.v.)'in kubbesi bu tepenin üzerine dikildiği ve O (sav) da sancağı onun üzerine yerleştirdiği için buraya Raye (Sancak) Dağı denilmiştir.

Raye Dağındaki Raye Mescidi, Ömer bin Abdülaziz döneminde inşa edilmiş, daha sonra üçüncü yüzyılda yıkılmış ve hicri 845 ya da 846 yılında Prens Canbek es-Sufi tarafından yeniden inşa edilmiştir.

Günümüzde artık Vakıflar Bakanlığı buranın bakımını üstlendi ve eski görünümünü koruyarak bir kültürel bir mekan  olarak kalmasını sağladı. 4 metre uzunluğunda ve 6 metre yüksekliğinde olup üzerinde kubbe bir bulunmaktadır.


Raye Dağı, Raye Mescidi

Buhari: 

Cabir r.a. rivayet etti ki: Biz Hendek günü (hendeği) kazıyorken karşımıza oldukça sert bir kaya çıktı. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e giderek: Hendek'te karşımıza sert bir kaya çıktı, dediler. O da: Ben de (hendeğe) iniyorum, dedi. Daha sonra ayağa kalktığında karnına taş bağlamış olduğunu gördük. Üç gün ağzımıza hiçbir şey koymadan kalmıştık. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem kazmayı aldı ve o kayaya vurdu. Birbirini tutmayan darmadağın bir kum yığını oluverdi. Ey Allah'ın Resulü eve gitmem için bana izin verir misin, dedim. Ben de gidip hanımıma dedim ki: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in bir halini gördüm ki bundan dolayı dayanamadım. Yanında bir şey var mı (diye sordum). Yanımda bir miktar arpa ve bir dişi keçi var dedi. Keçiyi kesiverdim, o da arpayı öğüttü. Nihayet eti tencereye koyduk. Sonra Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e gittiğimizde hamur da mayalanmış idi. Tencere de ocak taşları üzerinde az kalsın pişiyordu. Ben: Azıcık bir yemeğimiz var ey Allah'ın Resulü, sen ve yanında bir ya da iki adam buyurun, dedim. O: Yemeğin ne kadar, diye sordu. Ben de ona söyleyince, pek çok ve pek hoştur, dedi. (Devamla) şöyle buyurdu: Hanımına söyle, ben gelinceye kadar tencereyi ocaktan indirmesin, ekmeği de tandırdan almasın. Daha sonra: Haydi kalkın dedi. Muhacirle Ensar kalktı. (Cabir) hanımının yanına girince: Vay sana dedi, işte Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem muhacirlerle Ensarla ve beraberindekilerle birlikte geliyor. Hanımı: Sana sordu mu dedi. Ben: Evet dedim. (Allah Resulü): Giriniz. Fakat sıkışmayınız, diye buyurdu. Ekmeği kırıp üzerine et koymaya ve içlerinden bir şey aldıktan sonra tencerenin ve tandırın üstünü kapatmaya koyuldu. Ashabına ikram ediyor, sonra onlara yiyecek hazırlıyordu. Hepsinin doyduklarını anlayıncaya kadar. ekmek kırmaya devam edip durdu. Geriye de bir miktar kaldı. Bu sefer (Cabir'in hanımına): Bunu da sen ye ve hediye et. Çünkü insanlar açlıkla karşı karşıya kaldılar, diye buyurdu."

Mucizenin gerçekleştiği Cabir (ra)’ın evine yakın bir yeree mescit inşa edildi ve buraya Beni Haramu’l Kebir Mescidi adı verildi.

Bazı Medine-i Münevvere tarihçileri bu camiden Beni Haramu’l Kebir Mescidi olarak bahsetmiştir.

Günümüze kadar namazların kılındığı bir camidir.

Müslüman olmadan önce Cabir'in (ra) evi, Beni Seleme'deydi:

Buhari'nin rivayetinde bildirildiğine göre Cabir (ra) eski evinde hastalanınca, Resûlullah (s.a.v.) ve Ebû Bekir (ra) yaya olarak yanına geldi:

Câbir b. Abdullâh'tan rivayetle:
 
Hastalandım da Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Ebû Bekir'le birlikte yaya olarak beni dolaşmaya geldiler. Derken bayıldım. Bunun üzerine abdest aldı; sonra abdest suyundan üzerime döktü; ben de ayılarak: Yâ Resûlâllah, malım hususunda nasıl hüküm vereyim? dedim» Nihayet mîrâs âyeti (olan) :
 
[Allah, size, çocuklarınız(ın alacağı miras) hakkında, erkeğe iki dişinin payı kadarını emreder. (Çocuklar sadece) ikiden fazla kız iseler, (ölenin geriye) bıraktığının üçte ikisi onlarındır.[107] Eğer kız bir ise (mirasın) yarısı onundur. Ölenin çocuğu varsa, geriye bıraktığı maldan, ana babasından her birinin altıda bir hissesi vardır. Eğer çocuğu yok da (yalnız) ana babası ona varis oluyorsa, anasına üçte bir düşer. Eğer kardeşleri varsa, anasının hissesi altıda birdir. (Bu paylaştırma, ölenin) yapacağı vasiyetten ya da borcundan sonradır. Babalarınız ve oğullarınızdan, hangisinin size daha faydalı olduğunu bilemezsiniz. Bunlar, Allah tarafından farz kılınmıştır. Şüphesiz Allah, hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.] (Nisa 11) nazm-ı celîli indi.

Cabir (ra) Evi

Buhari: 

Cabir b. Abdullah r.a.'dan, dedi ki: "Medine'de bir Yahudi vardı. Bu bana hurmaların toplanma zamanına kadar kuru hurma satardı. Rume yolu üzerindeki arazi de Cabir'e aitti. Bir sene bu hurma bağımız alışılmış şekilde meyve vermedi. Mahsulleri toplama zamanında o Yahudi yanıma geldi. O mahsullerinden ona verecek bir şey bulamadığımdan gelecek seneye kadar bana mühlet vermesini istemeye koyuldum, o ise bunu kabul etmiyordu. Benim bu durumum Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e haber verilince, o da ashabına: Kalkın, yahudiden Cabir'e mühlet vermesini isteyelim, dedi. Ben hurma ağaçlarımın arasında iken yanıma geldiler. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Yahudi ile konuşmaya koyuldu. Ancak Yahudi: Ya Ebu'l-Kasım, ona mühlet vermiyorum, diyordu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bunu görünce kalkıp hurma ağaçları arasında dolaştı. Daha sonra onun yanına gelip tekrar onunla konuştu. Yahudi yine kabul etmedi. Kalktım, az miktarda taze olgun hurma getirdim ve onu Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in önüne koydum. Nebi yedikten sonra: Ey Cabir, senin çardağın nerede, diye sordu. Ben de ona söyledim. Allah Rasulü: Çardağın altında bana bir yaygı ser, dedi. Ben de ona yaygı serdim. Allah Rasulü çardağın altına girip biraz uyuduktan sonra uyandı. Ona bir avuç daha taze hurma getirdim, ondan da bir miktar yedi. Sonra kalkıp yine Yahudi ile konuştu. Yahudi yine kabul etmedi. Allah Rasulü ikinci bir defa hurmalıklar arasında dolaştı. Sonra: Ey Cabir, hurma devşir ve borcunu öde, diye buyurdu. Allah Rasulü de toplanan hurmaların başında durdu. Ben ağaçlardan onun borcunu ödeyecek kadarını topladığım gibi ondan bir miktar daha arttı. Çıkıp Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına geldim ve ona müjdeyi verdim. Allah Rasulü: Şehadet ederim ki ben Allah'ın Rasulüyüm, diye buyurdu."

Borcun nedeninin açıklanması:

Buhari: Babam Uhud günü şehit oldu, arkasında altı kız çocuğu ve bir hayli borç bıraktı. Hurma mevsimi gelince Allah Resulü'nün yanına geldim ve şöyle dedim: “Ya Resulullah, babamın Uhud günü şehit olduğunu ve arkasında büyük bir borç bıraktığını biliyorsun, borçluların seni görmesini isterim.”

Buhari’nin üçüncü hadisinde: “Hurmalarını sınıflara ayır”:
Abdullah b. Amr b. Haram borçlu olarak vefat etti. Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)'den alacaklıların borçtan bir şeyler indirmeleri için aracı olmasını istedim. Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem) alacaklılardan öyle bir şey istedi, ama kabul etmediler. Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) de bana: "Git hurmalarını sınıflara ayır, acveyi bir yere, salkımları bir yere ayrı ayrı topla ve bana haber ver" buyurdu. Ben de öyle yaptığımda Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) geldi, en yüksek yerde -veya- orta yerde oturdu ve: "Alacaklılara ölç ve ver" buyurdu. Ben de ölçerek borcu ödeyene kadar alacaklılara verdim. Hurma yığınları sanki hiç eksilmemişti.

Es-Semhudi, Cabir'in bahçesinde Karasa Kuyusu denilen bir kuyunun bulunduğunu söylemiştir.
Bu kuyu, Mesâcidi Feth’in (Mescid-i Seb’a) batısında, Rûme kuyusu yolu üzerinde bulunmaktadır.
Konumunun Sela Dağı ile Rûme kuyusu arasında olduğu zikredilmiştir.
Aşağıya eklenen harita, Sela Dağı yakınlarındaki Cabir'in (ra) evinin ve Rûme kuyusunun konumunu göstermektedir.
Cabir'in (ra) bahçesi, Sela Dağı ile Rûme kuyusu arasında yer almaktadır.

Cabir’in (ra) Bahçesi, Resullullah (sav) burada “Şehadet ederim ki ben Allah'ın Rasulüyüm” demiştir

(el-Melikü’l-Eşref Kayıtbay, bu minareyi hicri 886, hicri 888 ve hicri 892 yıllarında olmak üzere 3 kere imar ettirmiştir)
el-Melikü’l-Eşref Kayıtbay’ın, Mescidi Nebevi’yi restore ettirdiği esnada doğu taraftaki minarede (bu minareye ana minare denmektedir) çatlama olduğu ortaya çıktı. Minare temeline kadar yıkılarak su seviyesine ulaşana kadar kazıldı. Bazalt taşlarıyla sağlam bir temel atıldı (bugün gördüğümüz minare). Bu şekilde minarenin yüksekliği 120 zira’ ya (60 metre) ulaştı.
Ana minarenin, Müvacehetü’ş Şerife’ye yakın 42 yıldır kapalı olan bir kapısı vardır. Bu kapı, hicri 1 Şevval 1442 Perşembe günü Ramazan Bayramı'nın ilk günü yenilenerek açıldı.

Ana Minare

Mihrabı Nebevi, ravza-i şerifte bulunur. Doğu tarafında kabri şerif ve batı tarafında minber vardır. Kuran ayetleriyle süslenmiştir, bir kısmı mermer kaplıdır. Yanında 2 tane kırmızı mermerden direk vardır. Direğin sol tarafında: “Bu Resulullah (sav)’in namazgahıdır” yazılıdır. Ömer bin abdülaziz, kıblenin kabe-i şerife çevrilmesinden sonra peygamber efendimizin kendine namazgah edindiği yerde anlatmıştır.

Peygamber efendimiz (sav) 10 gün kadar hz aişe annemizin sütununa doğru namaz kılmıştı, sonrasında bu yerini değiştirdi. Bu namazgah, mihrabın batı tarafında bulunur, namazgahın sol tarafı boşluktadır.
Hicri 888 yılında sultanul eşref Kayıtbay, mihrabı yeniledi.
Bu dönemde, Hadimül Haremeyn restorasyon ve bakımının yapılmasını emretmiş olup bu işlemler hicri 1404 yılında tamamlanmıştır.


Peygamber Efendimizin (sav) Namazgahı

Babü’s Selam minaresi olarak da bilinir. El-matary’nin rivayet ettiğine göre Minareyi hicri 706 yılında en-Nasır Muhammed bin Kalavun yaptırmıştır. Minare günümüzde de hala ayaktadır. 

Güney Batı Minaresi

Enes bin Malik rivayet etmiştir: Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem): "Size Ensar ailelerinin en hayırlılarını bildireyim mi?" diye sorunca, sahabe: "Evet, ey Allah'ın Resulü!" karşılığını verdiler. Allah'ın Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem): Neccar oğullarının aileleri, sonra Abduleşhel oğullarının aileleri, sonra Haris b. el-Hazrec oğullarının aileleri, sonra Beni Saide’nin aileleri. Ensar ailelerinin hepsinde hayır vardır" buyurdu. (Buhari)
Abduleşhel oğullarından olan sahabeler (Allah hepsinden razı olsun):
Sa’d bin Muaz (Evs kabilesinin ve Abduleşhel kabilesinin reisi)
Es’ad bin Selame el-Eşheli
Eslem bin Cübeyr bin Husayn
Abduleşhel oğullarından Ebu’l Heysem Malik b. Teyyihân’ın
Esma bint Yezid bin el-Seken bin Rafi’ bin İmru'u’l Kays el-Ensari el-Esedi, sonra el-Eşheli, kadınların hatibi.
Allah Resulü'nün (s.a.v.) namaz kıldığı mescitlerden biri olan Beni Abdüleşhel Mescidinde pek çok olay yaşanmıştır:
Aşağıdaki rivayetlerde geçtiği üzere Beni Abdüleşhel Mescidinde pek çok hadise vuku bulmuştur:
1- Yahya Bekir bin Abdulvehhab'tan, o Muhammed bin Ömer'den rivayetle şöyle demiştir: Dediler ki: Şehirde dokuz mescid vardı, bunlarda Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in müezzinini duyabiliyorlardı. Bu mescidlerde namaz kılınır ve Cuma günü dışında Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in mescidine gelmiyorlardı. Cuma günü Rasulullah (s.a.v.)’ın mescidinde toplanırlardı. Belki Peygamber Efendimiz (s.a.v.) öğle namazını kılmaya Beni Abdüleşhel Mescidinde kılmaya çıkıyor, ikindi ve akşam namazını da Beni Abdüleşhel Mescidinde kılıyordu. Ancak orada Resulullah’ın (sav) evi olmadığından Sa’d bin Muaz'ın vefatından önce ve sonra da Beni Abdüleşhel’in evine uğrardı. 
2- Ka'b b. Ucre'den şöyle dediği rivayet edilmiştir: Nebi (s.a.v.) (birgün) Abdul eşhel oğularının mescidine gelip akşam namazını orada kıldı. Namazlarını bitirince akşam namazından sonra nafile kılmakta olduklarını gördü. Bunun üzerine: "Bu, evlerde kılınan bir namazdır” buyurdu.
3- Ebû Dâvud'un bir diğer rivayetinde şöyle denmiştir: "Benî Abdul-Eşhel'den bir kadın anlatıyor:"Ey Allah'ın Resûlü dedim. Bizim mescide giden yolumuz pis kokulu (topraktır). Yağmur yağınca ne yapalım?" "Sizinkinden sonra, ondan daha temiz bir yol yok mu?" diye sordu. "Evet!" deyince:"İşte bu öbürünü telafi eder, (temizler)!" buyurdu. 
4- Abdullah İbnu Abdirrahmân radıyallahu anh anlatıyor: Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm bize geldi ve Benî Abduleşhel mescidinde bize namaz kıldırdı. Secde edince ellerini elbisesinin üzerine koyduğunu gördüm."
5- İbni Mace; İbnu Ömer radıyallahu anhümâ anlatıyor: "Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm, Uhud'da şehit olanlar için ağlaşan Abdüleşhel kadınlarının yanından geçmişti. "Hamza'nın ağlayanları yok!" diye üzüntüsünü ifade etti. Bunun üzerine, Ensâr kadınları toplanarak gelip Hamza için ağladılar. Bir müddet sonra Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm uyandı ve: "Yazık şu kadınlara! Hâlâ evlerine dönmemişler! Söyleyin onlara, evlerine dönsünler! Bugünden sonra da ölen üzerine ağlamasınlar!" buyurdu.
Benî Abdüleşhel kadınlarından bazılarının statü ve mevkileri vardı:
Mesela Esma bint Yezid bin el-Seken bin Rafi’ bin İmru'u’l Kays el-Ensari el-Esedi, sonra el-Eşheli, kadınların hatibi idi.
Beni Abduleşhel’de meydana gelen bazı hadiseler ise şöyleydi:
Biat etmiş bir kadın olan Ümmü Amir bint Yezid, Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in yanına terlemiş olarak geldi ve sonra daha fazla şekilde terledi. Ardından abdest almadan kalkıp namaz kıldı.

Beni Abduleşhel (Evs kabilesinden Ensarın en hayırlı ailelerinden biri)

*- Cümey bin Mesud bin Amr -Hastalanınca bütün malını tasadduk eden sahabe-
*- Abbas bin Ubade bin Nadle -Medine'den Mekke'ye hicret etti ve Uhud ashabındadır.
*- Onun dedesi Malik bin Aclan -Buas savaşından Hazrec’in lideriydi-
*- Müleyl bin Vebera, Bedrî
*- Yeğeni Usma bin Husayn bin Vebera, Bedrî
*- İtban bin Malik, Bedrî
*- Ebu Hayseme
*- Sabit bin Dahhak bin Ümeyye – Rıdvan Biatına katılmıştır-
*- Ubade bin Samit

Bu faziletlerinden dolayı aşağıdaki isimler arasında muahat (kardeşlik) yapıldı:


Ömer bin Hattab ile İtban bin Malik
Osman bin  Maz’un ile Abbas bin Ubade
Ebu Mersed el-Anevi ile Ubade bin Samit

Beni Salim bin Avf'taki Sahabelerin En Seçkinleri

Sahihi Müslimde Sa’d (ra)’dan rivayet edilen bir hadisi şerifte “Resûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem- ashabından bir grupla birlikte Benî Muâviye Mescidi'ne uğramış, iki rek'at namaz kılmış ve ardından uzunca bir süre duâ ettikten sonra orada bulunanlara şunları söylemiştir: "Rabbimden üç şey istedim. Bana ikisini verdi, birini vermedi. Rabbimden ümmetimi kıtlıkla helâk etmemesini istedim, onu bana verdi. Ondan ümmetimi suda boğarak helâk etmemesini diledim, onu da verdi. Felâketlerini kendi aralarında vermemesini (tefrikaya düşmemelerini) diledim, bunu bana vermedi” buyurmuştur.
Beni Muâviye kabilesi Evs kabilesindendir. Resulullah sallallahu aleyhi vesellem’in mescidinin kuzeydoğu tarafında bulunmaktadır Resulullah'ın zamanında rivayetlerde mescitleri inşa edildiği geçmektedir. Mescidi nebevi'nin bugünkü genişletilmesinden sonra mescitten yaklaşık 600 m uzaklaştı.
Mescitleri bugün Mescidul İcabe olarak bilinmektedir.
Felâketlerini kendi aralarında vermemesini (tefrikaya düşmemelerini) diledim, bunu bana vermedi:
Bunda, Resulullah sallallahu aleyhi vesellem’in ümmetine karşı büyük rahmeti görülmektedir.  Aşağıdaki rivayetteki gibi hadis, hadisi açıklamaktadır:
Cabir b. Abdullah r.a. şöyle demiştir: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e: "Deki onun sizin üstünüzden bir azap göndermeye gücü yeter" ayeti inince Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Rabbim senin zatına sığınırım!" dedi. "Yahut ayaklarınızın altından bir azap göndermeye kadirdir" ifadesinden sonra "Senin zatına sığınırım!" dedi. "Veya birbirinize düşürüp, kiminize kiminizin hıncını tattırmaya gücü yeter" ayeti inince "Bu iki özellik daha hafiftir -veya- daha kolaydır!" dedi.
Buhari’nin başka bir rivayetinde:
Cabir b. Abdullah r.a. şöyle demiştir: "Deki Allah'ın size üstünüzden bir azap göndermeye gücü yeter" ayeti inince Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "euzü bi vechike = Rabbim senin vechine sığınırım" dedi. "Veya ayaklarınızın altından bir azap göndermeye gücü yeter" cümlesinin ardından Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "euzu bi vechike = Rabbim senin vechine sığınırım" dedi. "Ya da birbirinize düşürüp, kiminize kiminizin hıncını tattırmaya gücü yeter" cümlesinin ardından Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Bu daha kolaydır" dedi. (Buhari)
Not: İbn Hişam’ın “Mübahele burada gerçekleşti” rivayeti üzere bazıları buna Mübahele Mescidi derler ancak bunu doğrulayacak bir delil bulamadım. Ayrıca tüm rivayetler Mübahele'nin Mescid-i Nebevî'de gerçekleştiğine işaret etmektedir.
Bu, Hicri 1418 yılında yeni binasında restore edilen Beni Muaviye Camii'nin resmi ve konumudur:


Beni Muaviye Mescidi (Mescidi İcabe)

Beni Neccar oğulları, Peygamber efendimizin (sav) babası olan Abdullah’ın dayılarıdır. Hazrec kabilesine mensupturlar. 
Beni Neccar’ın fazileti:
Enes bin Malik rivayet etmiştir: Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem): "Size Ensar ailelerinin en hayırlılarını bildireyim mi?" diye sorunca, sahabe: "Evet, ey Allah'ın Resulü!" karşılığını verdiler. Allah'ın Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem): Neccar oğullarının aileleri, sonra Abduleşhel oğullarının aileleri, sonra Haris b. el-Hazrec oğullarının aileleri, sonra Beni Saide’nin aileleri. Ensar ailelerinin hepsinde hayır vardır" buyurdu. (Buhari)
*-Kabilelerinin topraklarında, Allah Resulü (s.a.v.) konuk oldu,
*-Kabilelerinin topraklarında, Resûlullah (s.a.v.), bir mescid inşa ettirdi,
*- Kabilelerinin topraklarında yaşadı ve vefat etti,
*- Birinci Akabe Biatında yer alan altı kişiden üçü Benî Neccar'dandı. Bunlar: Esad bin Zürara, Avf ve Muaz ibni Haris'dir,
*-İkinci Akabe Biatı'nda:, on erkek ve bir kadın olmak üzere 11 sahabe idiler,
*- Faziletleri arasında onlardan 54 kişinin Bedir'e katılması da sayılır.

Beni Neccar (Hazrec Kabilesinden)

Teheccüd mihrabı, hücrei saadetin kuzey duvarına bitişiktir. Bu mihrab, Resulullah (sav) in teheccüd namazını kıldığı yere bina edilmiştir.
Mihrap, Kayıtbay’ın hüküm sürdüğü dönemde hicri 888 yılında yenilenmiştir ve kırmızı hücre olarak tek bölüm haline getirilmiştir. İnce işler ve süslemeleri de yapıldı ve altın suyuyla şu teheccüd ayeti yazıldı : 
وَمِنَ الَّيْلِ فَـتَهَجَّدْ بِهٖ نَافِلَةً لَكَࣗ عَسٰٓى اَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَاماً مَحْمُوداً
Etrafına suffa ehlinin oturması için yükseklik yapıldı. 
Günümüzde hala mevcuttur ancak mihrap, kuranı kerimlerin konulduğu bir dolapla kapanmıştır.


Teheccüd Mihrabı

Mikat'tan güneye doğru görülen kırmızı dağdır ve eteklerinin altından Akik akar.
Zemahşerî şöyle demiştir: Hamrâü’l Esed, Medine'den sekiz mil uzakta olduğu bilinen bir yerdir.
Hamrâü’l Esed ve bu ayetlerin sebebi nüzulları:
{Bunca yara aldıktan sonra yine Allah’ın ve peygamberin çağrısına koşanlar var ya işte onlardan bu güzel davranışta bulunan ve karşı gelmekten sakınanlar için de büyük mükâfat vardır.} Ali İmran 172
{Birtakım insanlar onlara, “İnsanlar size karşı asker toplamışlar, onlardan korkun” dediler de bu, onların imanlarını arttırdı ve “Allah bize yeter, O ne güzel vekildir!” diye cevap verdiler.} Ali İmran 173
Taberî şöyle demiştir: Bu ayetler, Allah Resulü'ne (s.a.v.) uyup düşmanın Medine’ye âni bir baskın düzenlemesi ihtimaline karşı Hamraü’l Esed'e kadar düşmanın peşinden -Ebu Süfyan ve onunla birlikte bulunan Kureyş müşrikleri- giden sahabeler hakkında nazil olmuştur. Çünkü Allah Resulü (s.a.v.), Ebu Süfyan Uhud'dan ayrıldığında insanlar kendisinin ve ashabının düşmanlarına karşı güçlü olduklarını görsünler diye Medine'ye sekiz mil uzaklıktaki Hamraü’l Esed'e varıncaya kadar kafirleri takip etti.
İkrime şöyle demiştir: Uhud günü, Şevval'in ortası ve Cumartesi günü idi. Ertesi gün Resûlullah'ın müezzini (ra), düşmanın peşinden gitmek için halka seslendi: “düşmanı takip etmeye yalnızca dün bizimle beraber savaşanlar gelsin” dedi. Bunun üzerine Cabir (ra) de onlara katılmak için izin almak istedi ve Resûlullah ile konuştu; “Ey Allah'ın Resulü, babam ‘Ey oğlum, bu kız kardeşlerini erkeksiz bırakmak ne sana ne de bana yakışır, ancak Resûlullah ile beraber kafire karşı cihada çıkma hususunda seni kendime tercih edemem’ diyerek yedi kız kardeşimin sorumluluğunu bana bıraktı ve Uhud’ta savaşa katıldı." Bunun üzerine Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- ona izin verdi. Cabir (ra) de onlara katıldı. Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-, düşmanı korkutmak ve onların peşlerinde olduklarını göstermek için yola çıktı. Böylece müslümanların güçlü olduğunu ve aldıkları darbelere rağmen zayıflamadıkları düşünülsün istedi. 
İbn İshak şöyle demiştir: Resûlullah'ın (s.a.v.) ashabından, Benî Abdüleşhel'den bir adam, Uhud'a katılmıştı. Dedi ki: Ben ve erkek kardeşim, Resûlullah (sav) ile birlikte Uhud’a katıldık, yaralı olarak geri döndük. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem'in müezzini (ra), düşmanından peşinden gitmeye çağırınca kardeşime dedim ki -veya o bana dedi ki-: Allah'ın Resulü'yle (sav) olan seferi kaçıracak mıyız? Vallahi binecek hayvanımız yok, biz ağır yaralı adamlardan başka bir şey değiliz! Bunun üzerine Resûlullah (s.a.v.) ile birlikte yola çıktık, benim yaram kardeşimin yarasından daha hafifti bu yüzden bazen onun yürüyordu bazen ben onu sırtımda taşıyordum. Böylece Müslümanların gittiği son yere kadar gittik. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Medine'ye sekiz mil uzaklıktaki Hamraü’l Esed'e varıncaya kadar gitti. Orada pazartesi, salı ve çarşamba olmak üzere üç gün kaldı, sonra Medine’ye döndü. 

Hamrâü’l Esed

Mescidin girişinde, kıble tarafındaki duvarında bulunmaktadır. Renkli mermerlerle kaplıdır. Mihrabın üst kısmına sülüs hattıyla kuran ayetleri kabartmalı olarak yazılmıştır. Son derece güzel görünür.
Ömer bin Abdülaziz, mescidi şerifin genişletilmesinden sonra Hz. Osman (ra)’ın namaz kıldığı yere bu mihrabı yapmıştır. Eşrefül melik Kayıtbay tarafından hicri 888 yılında yenilenmiştir. Günümüzde imamlar burada hala namaz kıldırmaktadır.
Mihrabın sağ en üst köşesinde Sultan 1. Abdülhamid’in hicri 1198/ miladi 1783 yılında mescidi nebeviye hediye ettiği kare mermer levha göze çarpmaktadır. 
Sağ en üstte bulunan Hz. Osman Mihrabının tacı olan levhada güzel bir kufi hattıyla şu ayeti kerime yazılıdır: “لَقَدْ جَٓاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ اَنْفُسِكُمْ عَزٖيزٌؗ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرٖيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنٖينَ رَؤُ۫فٌ رَحٖيمٌ”
Öbür köşede ise yine Sultan 1. Abdülhamid’in hicri 1198/ miladi 1783 yılında mescidi nebeviye hediye ettiği kare mermer levha bulunmaktadır. Hz. Osman Mihrabının tacı olan levhada güzel bir kufi hattıyla şu ayeti kerime yazılıdır: “مَا كَانَ مُحَمَّدٌ اَبَٓا اَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلٰكِنْ رَسُولَ اللّٰهِ وَخَاتَمَ النَّبِيّٖنَؕ وَكَانَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلٖيما”

Osman Mihrabı

Peygamber efendimiz (sav) Mescidi Nebevi’yi inşa ederken mescidi 3 kapılı olarak yaptı. 
Birinci kapı: Güney tarafındadır. Kıblenin Beyti’l Makdis olduğu - kuzeyde olduğu- yer
İkinci Kapı: Doğu tarafındadır. Bu kapıya verilen birkaç isim vardır. İlk olarak Babü’n Nebi (sav) olarak isimlendirildi. Sonrasında Babü’l Osman (ra) dendi ve en son Babü Cibril olarak meşhur oldu. 
Bazı rivayetlerde ismi Babü Ümmü Seleme olarak geçer. Ebu Davud, müminlerin annesi Hz. Safiye’den rivayet etmiştir: Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) itikafa girmişti. Gece vakti ziyaretine gittim ve bir süre sohbet ettik. Eve dönmek üzere kalktığımda Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) de beni eve yetiştirmek üzere kalktı. Odam da Usame b. Zeyd'in evinin olduğu yerdeydi. Giderken Ensar'dan iki adamla karşılaştık. Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem)'i görünce de aceleyle oradan uzaklaşmak istediler. Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem):
 "Acele etmenize gerek yok! Yanımdaki eşim Safiyye binti Huyey'dir" buyurunca, onlar: "Ya Resulallah! Sübhanallah" dediler. Bunun üzerine Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) :
 
"Şeytan, insanın içinde kan gibi her yerde dolaşabilir. Sizin de kalplerinize kötü bir şey düşürmesinden çekindim" buyurdu.
Başka bir rivayette: “Babü Ümmü Seleme’ye vardıklarında Ensar'dan iki adamla karşılaştılar.” Şeklinde geçer.
Babü Cibril kapısının şu anki halinin fotoğrafı. 
Kapıda; “Şunu bilin ki Allah onun dostu, yardımcısı ve koruyucusudur. Cebrâil ve sâlih mü’minler de. Bundan başka, melekler de onun yardımcısı ve koruyucusudur.” Ayeti yazılıdır. Fotoğrafta da göründüğü gibi kapının üzerinde yeşil zemin üzerine altın renginde tuğra işareti bulunmaktadır. 

Babu Cibril

Mescid-i Nebevî'nin kuzeybatısında, Uhud Dağı Yolu üzerinde bulunan bu mescid, Mescid-i Nebevî'ye yaklaşık 3 km uzaklıktadır.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) iki ordunun karşılaştığı gün Uhud'dan dönerken burada bir miktar dinlenmiştir. Beni Harise bölgesinde bulunduğu için Beni Hârise Mescidi de denilir.
Mescit hicri 1398'de yeniden inşa edildi.

Mustarah Mescidi / Beni Hârise Mescidi

Müslim: 

Beni Seleme kabilesi, mescidin yanına taşınmağa niyet ettiler. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bunu duydu ve onlara: «Duydum ki mescidin yakınına taşınmak istiyormuşsunuz.» dedi. Onlar: Evet, Ya Resûlallah! Buna niyet ettik... dediler. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem): «Ey Benî Seleme! Yurdunuzda kalın ki adımlarınız yazılsın; Yurdunuzda kalın ki adımlarınız yazılsın!» buyurdular.

Müslim’de geçen bir rivayette: "Şüphesiz ki atılan her adıma bir derece vardır." Buyurmuştur. Buhari de Enes (Allah ondan razı olsun)'ten bu manada bir hadis rivayet etmiştir.

Ensar'ın (Allah onlardan razı olsun) tanınmış bir kavmi olan Beni Selime ve onların “izleri”: Ayak sesleri..

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in gelip Beni Selime’deki bazı sahabeleri ziyaret ettiği (Cabir'i (ra) ziyareti de bunlardandır) rivayet edilmiştir:

Müslüman olmadan önce Câbir b. Abdullâh’ın (ra) evi Beni Selime’de idi:

Buhari'nin rivayetinde bildirildiğine göre, Resûlullah (s.a.v.) ve Ebû Bekir (ra) yaya olarak evine ziyarete gitmiştir:
Câbir b. Abdullâh'tan rivayetle: Hastalandım da Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Ebû Bekir'le birlikte yaya olarak beni dolaşmaya geldiler. Derken bayıldım. Bunun üzerine abdest aldı; sonra abdest suyundan üzerime döktü; ben de ayılarak: Yâ Resûlâllah, malım hususunda nasıl hüküm vereyim? dedim» Nihayet mîrâs âyeti (olan): [Allah, size, çocuklarınız(ın alacağı miras) hakkında emreder…] (Nisa 11) nazm-ı celîli indi.

Beni Selime’ye yaptığı bazı ziyaretler:

*-Ebu Bişr El-Bera bin Ma’rur bin Sahr El-Ensari El-Hazrecî:
Nakıb’lerden biri, Beni Selime'nin Nakıb’i ve lideri. Beni Selime, birinci Akabe gecesinde Allah'ın Elçisi'ne (sav) biat eden ilk kişidir.
*-Amr bin Cemuh, Beni Selime’nin reisi. Hem Cahiliye hem de İslam döneminde Medine'nin liderlerinden biri. Oğlu Muaz.
*- Muaz bin Cebel, Beni Selime’deki putları kıran sahabe (helal ve haram konusunda insanların en bilgilisi).
*- Abdullah bin Amr bin Haram

Beni Selime

İbn Şebbe, Rafi' bin Hadic'ten rivayetle, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Uhud'da, Cirar Halkının arasında, sağ tarafta dağın bitişiğindeki küçük bir mescitte namaz kıldığını rivayet etmiştir.
El-Matari, es-Semhudi ve diğerleri, Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in Uhud günü savaşın bitiminden sonra öğle ve ikindi namazlarını bu mescidin bulunduğu yerde kıldığını bildirmişlerdir.
İbn Hişam, Gafra'nın azatlası Ömer'den rivayetle, Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in Uhud günü aldığı yaralardan dolayı öğle namazını oturarak kıldığını ve Müslümanların da ona uyarak arkasında otururak namaz kıldığını rivayet etmiştir. 

Uhud Mescidi (Fesih Mescidi)

Rasûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’in Sa’d bin Ubade’nin evini ziyaret etmesi:
Buhari: Abdullah İbn Ömer (r.a.) şöyle demiştir: Sa'd İbn Ubade yakalandığı bir hastalıktan dolayı şikayet etti. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem yanına Abdurrahman İbn Avf, Sa'd İbn Ebî Vakkas, Abdullah İbn Mes'ud (r.a.)'ı alarak onu ziyarete geldi. Hastanın yanına girince ailesinin onun başında toplandığını gördü. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Yoksa öldü mü?" diye sordu. Ailesi: "Hayır, ey Allah'ın Resulü!" dediler. Nebi (Sa'd İbn Ubade'yi görünce) ağladı. Orada bulunanlar onun ağladığını görünce ağlamaya başladılar. 
Ensari olan Hazrec kabilesinin Beni Saide kolundan Ebu Naile Sa’d bin Ubade (Allah ondan razı olsun)
Sa’d bin Zeyd el-Eşheli'nin teyze oğludur.
Sa'd, Ensar'dan yetmiş kişiyle birlikte Akabeye katılmıştır. On iki nakib’den biriy olduğu rivayet edilir. İyi bir at binicisiydi. Hicri on beşinci ya da on altıncı yılda vefat ettiği söylenir.
Kabrinin Şam, Guta'nın Maniha köyünde olduğu aktarılır.
Evi, Rasûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’in Medine-i Münevvere’de ziyaret ettiği evlerden biridir.
Rasûlüllah’ın, (Allah'ın salat ve selamı üzerine olsun) Medine'de pek çok evi ziyaret ettiği sabittir:
Ümmü Selim'in evi, Ümmü Haram'ın evi, Atban’ın evi, Cabir’in evi, Talhatü’l Berra’nın evi, Ebu Talha’nın evi (Ümmü Selim’in evi), Ali’nin evi, Sabit bin Kays bin Şemmas’ın evi ve Abduleşhel kabilesinden Ebu’l Heysem b. Teyyihân’ın (Hz. Ebu Bekir ve Ömer ile beraber ziyaret etmiştir) evini ve daha saymadıklarımızı ziyaret etmesi bu duruma örnektir.


Sa’d bin Ubade (ra)’nin evi

Şeyhayn bölgesinde bulunduğu için Şeyhayn Mescidi olarak anılmaktadır.
“Udve Mescidi” de denilir.
Uhud yolu üzerinde bulunan bir mesciddir. Yaratılanların efendisi (Allah'ın salat ve selamı üzerine olsun) münafıklar savaşmaktan vazgeçtikten sonra orada durdu ve beş şey yaptı:
1- Zırhı çıkardı.
2- İkindi, akşam ve yatsı namazlarını kıldı.
3-Geceyi orada geçirdi, ardından sabah namazını kıldı.
4- İbn Ömer ve Ebu Said gibi savaşmak için yaşı küçük olan çocukları geri gönderdi.
Buhari: İbn Ömer'den, (Allah her ikisinden de râzı olsun): Uhud gününde 14 yaşında olduğum halde Resulullah’a arz edildim, beni reddetti.
5- Zırhın giyilmesi
Cami oldukça eskidir. Seyahat kitaplarında adı geçen cami, yakın zamanda restore edilmiş olup, içinde beş vakit namaz kılınmaktadır.
Not: İbn Şebbe, Ümmü Seleme'den (Allah ondan razı olsun) rivayetle şöyle dedi: ızgara yaparak Allah'ın Elçisi'nin (sav) yanına Beda'i Mescidine geldim. Yemeğini yedi, sonra orada geceledi. Ertesi sabah Uhud'a gitti… Rivayet.
Belki de bu olay, Uhud'dan sonradır, zira Uhud’a birkaç kez gitti. Nedeni şudur:
A- Ümmü Seleme -Allah ondan razı olsun- Uhud svaaşı zamanında peygamber Efendimizin (sav) hanımı değildi. 
B- Uhud savaşında yanında, Mü'minlerin Annesi Aişe (Allah ondan razı olsun) vardı.
Ümmü Seleme -Allah ondan râzı olsun- bunu, Ebu Seleme -Allah ondan râzı olsun- şehit olmadan önce Uhud yolunda Müslümanlarla birlikteyken rivayet etmiş olabilir.


Zırh Mescidi

 Resulullah (sav)’ın, Mescidi nebevi şerifin güney ön cephesine verdiği isimlerdendir.

Mescidi Şerifin Güney (Kıble) Duvarı

Bu sütun, Ravzai Şerif’in ortasında bulunur ve minber tarafından üçüncü, kabr-i şerif tarafından üçüncü ve kıble tarafından üçüncüdür.
Sütununun sol tarafının üst kısmında “Bu, Hz. Aişe Sütunudur”. Yazılıdır. 
Fotoğrafta görülmektedir. 
Bazı rivayetlerde Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) kıble değiştikten sonra 10 gece kadar burada namaz kıldığı akabinde bugün bilinen namazgahına yöneldiği belirtilir.
Taberâni: “Müminlerin annesi Hz. Aişe (r.a.) Resulullah’tan (s.a.v.) rivayetle dedi ki: ”Benim mescidimin içerisinde şu sütun tarafında öyle bir yer vardır ki, insanlar oranın kıymetini bilselerdi, orada ancak kura çekerek namaz kılabilirlerdi.” dedi. Sahabeler ve muhacirlerin çocukların olduğu bir grup Hz. Aişe’ye (ra): Ey müminlerin annesi, o yer neresidir diye sordu. Hz. Aişe (ra) cevap vermedi, Hz Aişe’nin yanında 1 saat kalıp sonra çıktılar. Abdullah bin Zübeyr(ra) içeride kaldı. Bu sütun kendi yerini haber verecek dediler. Hepsi Abdullah bin Zübeyr’in nerede namaz kılınacağını görmek için mescitte sakklandılar. Abdullah bin Zübeyr 1 saat sonra odadan çıktı. Çıkınca doğrudan Amir bin Abdullah bin Zübeyir in oğlunun namaz kıldığı sütuna doğru namaz kıldı.
Bu sütuna “Kura Sütunu” da denilir. 

Hz. Aişe Annemizin sütunu

Tirmizi: 
Ali (ra)’den rivayete göre şöyle demiştir: Rasûlullah (sav) ile beraber çıktık Sa’d bin Ebi Vakkas (ra) ait olan Harretü’s Sukya’ya varınca Rasûlullah (sav) bana “Abdest suyunu getiriniz” buyurdu. Abdest aldı, kıbleye dönerek şöyle dua etti: Allah’ım! İbrahim senin kulun ve dostun idi, Mekke halkı için sana bereket duasında bulundu. Ben de senin kulun ve peygamberinim, Medine halkı için, sana dua ediyorum, Medine halkının ölçeklerini Mekke halkına bereketli kıldığın iki misli bereketli kıl. Her bereketle birlikte iki bereket kıl!” 
Sukya'da pek çok olay yaşanmıştır;
1- En önemlisi, Peygamber Efendimizin (sav) Medine halkına duasıdır.
2- Sahabeler Bedir-ül Kübra'ya doğru yola çıktıklarında burada toplandılar.
3- Sa’d bin Ebi Vakkas (ra) ait olan kuyuya yakınlığı nedeniyle ‘Sukya’ olarak isimlendirilmiştir.

Bu cami şu anda Amberiye’de tren istasyonu binasının içinde bulunuyor.
Ömer bin Abdülaziz, hicri 1. Yüzyılın sonlarında Medine valisi olduğu zaman bölgenin önemine binaen bu mescidi inşa ettirmiştir.

Sukya Mescidi

Harra tarafında yaşayan bir kabiledir. Bölgeleri Bani Harise Harra’sı olarak meşhur olmuştur.
Onlar Evs kabilesindendir. Beni Harise’den olan sahabe-i kiram:
Züheyr bin Rafi' bin Hadic Ebu Rafi', Hani bin Niyar Ebu Bürde ve Nüheyr bin Heysem (bu üç sahabe ikinci Akabe'ye katılmıştır).
Beni Harise’den Bedr savaşına katılanlar:
Mesud bin Sa’d bin Amir, Ebu Abs bin Cebr ve Hani bin Niyar
Kuran-ı Kerim’de Beni Harise’nin zikri geçmektedir, bazıları:
Birincisi: Buhari Cabir bin Abdullah’tan (r.a.) rivayet ettiği hadisinde "Hani sizden iki zümre bozulmaya yüz tutmuştu."[Ali İmran, 122] buyruğu, bizler yani Selime oğulları ile Harise oğulları hakkında inmiştir. Hiçbir zaman bu ayetin inmemiş olmasını arzu etmem .. Çünkü yüce Allah: "Halbuki Allah, o ikisinin velisidir" diye buyurmaktadır.
Bu hadiste Cabir bin Abdullah (r.a) "Hani sizden iki zümre bozulmaya yüz tutmuştu."[Ali İmran, 122] ayeti, bizler hakkında inmiştir diyor. Yani Selime oğulları ile Harise oğulları hakkında. Beni Selime Hazrec kabilesinden olup akrabaları olan Beni Harise ise Evs kabilesindendir. Ayet Uhud gazvesi hakkında nazil oldu. Uhud günü Abdullah bin Ubey ve arkadaşları geri döndüğünde, iki grup Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'den uzak durup geride kalmak ve Abdullah bin Ubey'le birlikte gitmek istediler ama Allah onları korudu ve Allah Resulünden ayrılmadılar. Cenab-ı Hak inayetiyle onlara, üzerlerindeki nimetlerini hatırlattı.
Hiçbir zaman bu ayetin inmemiş olmasını arzu etmem .. Çünkü yüce Allah: "Halbuki Allah, o ikisinin velisidir" buyurmaktadır der.
Yani: Her ne kadar bu ayet onlara karşı bir kızgınlık gibi görünse de, sonunda onlar için büyük bir şeref vardır. Cenab-ı Hak: {Ve Allah onların velisidir}, buyurmaktadır. Yani: Onları düşündükleri geri çekilmeden savunur; zira bu, şeytanın vesveselerindendir ve onların güçsüzlüğünden değil. Bu, Allah'ın hamdi sayesinde eriştikleri şereften ve O'nun onlara dost olduğunu bildiren bir ayet indirmesinden dolayı aşırı bir sevinçtir. Ayrıca bu, tasarlanan bir düşünce değildir zira planlanmamış ve üzerinde sebat edilmemiştir.
İkincisi: {Onlardan bir gurup da demişti ki: Ey Yesribliler (Medineliler)! Artık sizin için durmanın sırası değil, haydi dönün! İçlerinden bir kısmı ise: Gerçekten evlerimiz emniyette değil, diyerek Peygamber'den izin istiyordu; oysa evleri tehlikede değildi, sadece kaçmayı arzuluyorlardı.} Ahzab 13
Ayet Evs bin Kayzi hakkında nazil oldu (Hafız İbn Hacer, El-İsabe kitabında şöyle demiştir: Evs bin Kayzi münafıktı ve “Gerçekten evlerimiz emniyette değil” diyen o idi. Kavminden kim bu görüşte olsa, ayrılıp evine gitmek için Allah Resulü'nden (sav) izin istedilerr. Aslında onlar müslümanlarla beraber savaşmaktan kaçmak istediler. “Evlerimiz düşmanın yolu üstünde, evlerimizin yağmalanmasından korkuyoruz” dediler. Bunun üzerine Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem evleri düşman tehlikesinde olmamasına rağmen onları gönderdi.
Evs hakkında da Cenab-ı Hakk'ın şu ayeti nazil oldu: {Ey iman edenler! Kendilerine kitap verilenlerden herhangi bir gruba uyarsanız, imanınızdan sonra sizi döndürüp kâfir yaparlar.} Ali İmran 100
Konu: Bunlardan biri de İbn Hişam'ın rivayetinde adı geçen Mirba bin Kayzi'dir, kördür. Uhud'a giderken duvarının yanından geçerken: Allah Resulü (s.a.v.) şöyle buyurdu: " Bize kılavuz olup, müşriklere uğratmadan, yakın bir yoldan onların yanına kadar götürecek kim var?" Benî Hârise bin Hâris'in kardeşi Ebû Hayseme: "Ben, ey Allah'ın Resûlü." dedi ve İslâm ordusunu Benî Hârise'nin arazisi içinden geçirip gözü kör ve kendisi münafık olan Mirba b. Kayzî'nin bahçesine uğratmıştı ki, Mirba, Peygamberimiz Aleyhisselamla Müslümanların seslerini işitince, onların yüzlerine toprak atmak üzere kalktı ve: "Eğer sen Resûlullah isen, sana benim bahçeme girmene izin vermiyorum!" dedi ve eline bir avuç toprak alıp: "Vallahi ey Muhammed, Bu toprağı, senden başkasına isabet ettirmeyeceğimi bilseydim, muhakkak senin yüzüne atardım!" dedi.  Bunun üzerine ashab onu öldürmeye davranınca, Peygamberimiz Aleyhisselam: "Öldürmeyin bunu! Bunun gözleri de kördür, kalbi de kördür!" buyurdu.
Ayrıca bu kabilenin topraklarında Mustarah Mescidi ve Şeyhayn ağaçlığı vardır.

Beni Harise (Evs Kabilesinden)


Hicri 887 yılında Sultan Kayıtbay döneminde kubbesi yeniden inşa edilerek mescidin zeminine sağlam destekler yerleştirilmiştir. Tuğlayla inşa edilmiştir. Kıble tarafından Maksure-i Şerife’ye bakır pencereler yapılmıştır. Üst kısmında da bakır bir ızgara yaptırmıştır.
Namaz kılmaya Mescidi Nebevi’ye gelen insanlar, Resullulah (sav) ve sahabesiyle selamlaşmak için büyük bir iştiyak duyuyor. Bu karşılaşma için ‘Kıymetli Görüşme’ denilen yer vardır. 
Bu, hücre-i saadetin yaygın olan ismidir. Hücre-i saadet yapılmadan önce ise görüşmeler Hz. Aişe (ra) annemizin odasında olurdu.
Müvacehetü’ş Şerife’nin önünde, büyük dairelerde durulduğunda “es-Selamü aleyküm ve rahmetullahi ve berekatuhu, Allahım ona fazileti ve vesileyi (şefaati) ver, onu vadettiğin övülmüş makama ulaştır. Allah’ım, ümmetinin en iyi faziletleriyle onu ödüllendir.” denilerek Peygamber efendimizi (sav) selamlama başlar. Sonra küçük ilk daireye ‘Ey dairedekiler’ Diyerek biraz sağa döner. Hz. Ebu Bekir’i Sıddık (ra) kabri önünde durur, onu selamlar ona rahmet ve merhamet edilmesi, Allah’ın rızasına kavuşması için dua eder. Sonra yeniden ‘İkinci dairedekiler’ diyerek biraz daha sağ tarafına döner. Bu defa Hz. Ömer’in (ra) kabri önünde durur. Ona selam verir, ona rahmet ve merhamet edilmesi, Allah’ın rızasına kavuşması için dua eder. Akabinde Baki’ kapısı tarafından oradan ayrılır.

Müvacehetü’ş Şerife (Kıymetli Görüşme)

Buhari: Abdullah bin Hamza’nın (Allah ondan razı olsun) şehit edilmesi babı:
Orada Vahşi der ki: Ben de bir kayanın altında Hamza'ya tuzak kurup, saklandım. Bana yaklaşınca ona harbemi attım, mızrağımı Hamza'nın kasığına yerleştirdim, mızrak Hamza'nın iki uyluğu arasından (öbür tarafa) çıkmıştı…
Bu tarif, Medine halkının Hz. Hamza'nın (Allah ondan razı olsun) şehadet edildiği mekan olan Mısra Kubbesi'nin yeri hakkında yaptıkları tariflerle örtüşmektedir.
Okçular Tepesi Mescidi, Hz. Hamza (Allah ondan râzı olsun)’nın saldırıya uğradığı okçular tepesinin doğusunda, bir öncekine yakın bir yerdedir. Mesrâ' (ölüm) da denilmektedir. Çünkü Hz. Hamza -Allah ondan razı olsun- burada vefat etmiştir ve cenaze namazı burada kılınmıştır.

Mesra’ Kubbesi, Uhud Günü Hz. Hamza’nın (Allah ondan razı olsun) Şehit Edildiği Yer

Müvacehetü’ş Şerife’nin yanında oda kapılarından bir kapı vardır. İnsanların heyecanı ile bilgisi birbirinden ayrılıyor. Bunda haklılar. Gayretlerinin ve Müvacehetü’ş Şerife’yi görmelerinin ardından gözleri başka şey görmez oluyor. Bu kapıcılık, bilimsel onaylama babında kesin bir suretle onaylanmıştır. / ispat edilmiştir. Tüm ayrıntıları orada görebilirsiniz. Muhadramun’dan (hem cahiliye hem İslam dönemin yetişmiş) olan İmam Abdullah el-Haddad’a ait şu şiir de oradadır:

“Kitapların efendisi (Kuran)’nde Rahman’ın yüceltildiği, yaratıcının (Allah’ın) yarattığı büyük peygamber”
Yanında H. 1228 yılına ait Sultan mührü bulunmaktadır.
Yanında bulunan sütuna Kuran ayetleri yazılı olduğu gibi bazı şiir beyitlerinin de işlendiği görülmektedir.


Müvacehetü’ş Şerife’nin Sağ Bölümü

Veda Tepesi, dağ yolundadır. Denildi ki: Yer seviyesinden yüksek olup Medine'den Şam’a giderken Tebük tarafında bulunur. Medine’lilerin, hacca giden yada sefere çıkanları bu tepeden uğurlaması nedeniyle burası Veda Tepesi olarak isimlendirilmiştir. Hem çocuklar hem de büyükler şehre gelenleri karşılamak için buraya gelirdi. Halk yola çıkacak yolcularıyla beraber Veda Tepesine kadar vedalaşmaya gelir onları buradan uğurlar, vedalaşır ayrılırlardı.

Buhari'de İbni Ömer'in (Allah her ikisinden de razı olsun) rivayetinde geçtiği gibi kuzey yönünden Medine-i Münevvere’de bulunur: 

Abdullah İbn Ömer'in şöyle dediği nakledilmiştir: "Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) iyi koşan, güçlü, tımar edilmiş atları Hafya ile Veda' tepesi arasında, daha zayıf olan ve tımar edilmemiş yavaş atları da Veda' tepesi ile Beni Züreyk mescidi arasında yarıştırdı. Hatta bu yarışlara ben de katıldım."
Sa'ib bin Yezid'in Veda Tepesinin kuzeyi hakkında rivayet ettiği hadis:

Buhari: Sa'ib bin Yezid'den (Allah ondan razı olsun): “Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Tebük gazvesinden dönüşünde onu karşılamak üzere çocuklarla birlikte Seniyetu'l-Veda {Veda tepesi)'a çıktığımı hatırlıyorum."
Geçmişte Veda Tepesi Mescidinde durup orada namaz kılmıştım. Burası yüksek bir tepeydi. ve bugün Davudiyye Külliyesi'nin inşa edildiği yerde bulunan Davudiyye Bahçesi'ne yakındır.


Kuzey Veda Tepesi

Mescid, Rûme kuyusunun güneybatısında, Akik Vadisinin yakınında, hafif yüksek bir tepe üzerinde yer alır ve Mescid-i Nebevi'ye kuzeybatı yönünde beş kilometre uzaklıktadır.

Sahabelerin -Allah onlardan razı olsun- burada iki kıbleye dönerek tek namaz kıldıkları, kıble Kudüs'e doğruyken hicretin ikinci yılında kıblenin değiştirilmesiyle ilgili ayetin nazil olması nedeniyle buraya Kıbleteyn (iki kıbleli) Mescidi denilmiştir. Bunun üzerine Allah Resulü (s.a.v.), sahabelerden birini Medine’nin çevresindeki Müslümanlara ayeti tebliğ etmesi için gönderdi. Halk namaz kılarken sahabe geldi, onlara kıblenin değiştini haberini verdi, onlar da namaz kılarken Kâbe'ye yöneldiler.
Mescid, Ömer bin Abdülaziz (Hicri 87-93) döneminde yeniden inşa edildi.

Daha sonra Hicri 950'de Kanuni Sultan Süleyman döneminde yenilenmiştir.

Daha sonra Medine-i Münevvere’yi geliştirme projesi kapsamında yenilenerek tepe kaldırılmış yerine iki kattan oluşan yeni ve geniş bir bina inşa edilmiştir. Zemin katta abdesthane, depo ve imam-müezzin için konutlar / lojmanlar yer alıyor.

Üst katta ise 1.190 m² alana sahip mescit bulunmaktadır. Kadınlar için mescite bakan 400 m² geniş bir balkon ve Kur'an-ı Kerim ezberleme revakı bulunmaktadır. Yanına, ağaçlarla kaplı bir iç avlu da inşa edildi.

Kıbleteyn Mescidi, Medine-i Münevvere'nin seçkin simge yapılarından biri olarak kabul ediliyor. İslam mimarisinin özgünlüğünü biçim ve içerik olarak sergiliyor ve namaz kılmaya gelen ziyaretçileri buraya çekiyor.

*-Bilgi:
*-Beni Selime Mescidi'nde (Mescid-i Kıbleteyn) kıble değiştiğinde sahabelerin kıldıkları ilk namaz öğle namazıdır.
*-Kıblenin değişmesi ile ilgili ayetin nazil olmasından sonra sahabelerin Kabe'ye dönerek Kuba Mescidi'nde kıldıkları ilk namaz sabah namazıdır.

Buhari'nin İbn Ömer'den (Allah her ikisinden de razı olsun) rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir:

"Müslümanlar Kubâ mescidinde sabah namazını kılarlarken ashab'dan birisi çıkagelip, onlara: 'Bu gece inen âyetle Allah Resulü (Sallallahu aleyhi ve Sellem)'e Ka'be'ye yönelmesi emredildi, siz de o tarafa yönelin' deyince, yüzleri Şam'a dönük olan cemaat, hemen o anda Kabe'ye doğru döndü.

Olaydaki fıkıh:
- Bir kişinin haberini kabul etmek.
- Zaruret halinde imamın önünde namaz kılmak caizdir.

Kıbleteyn Mescidi

2 kısımdan oluşan bir levha:
Bu onun fotoğrafı
Bu ise orada yazılı olan metin:
“Bize lütfunla karşılık ver, bütün günahları sil ve hidayet sahibi Muhammed'e, Peygamber'e, onun ailesine ve ashabına her zaman ve her an salât eyle”
Diğer levha:
“Salatü selam, aydınlık güneşin onun nurundan utandığı alemlerin rabbinin celal sahibi resulü olan Muhammed aleyhisselamın, onun ailesinin ve ashabının ebediyen üzerine olsun”


Duvarın En Sonundaki Müvacehetü’ş Şerife’nin Sol Bölümü

Medine-i Münevvere'nin vadilerinden biri olan Cuma Mescidi, şehrin hemen hemen merkezinde yer alır. Mescid, Kuba Mescidi'nin kuzeyinde, yaklaşık 900 metre uzaklıkta, eski güzergahına yakın bir yerde inşa edilmiştir.
Bir kısmında Beni Salem bin Avf'ın (Hazrec kabilesinden) evleri vardır.
Vadi, Medine’nin güneyindeki Makmen Dağı'ndan başlayıp Kuba ile El-Avali arasındaki şehrin meyve bahçelerinden geçerek kuzeye doğru ilerleyerek Kurban bölgesine ulaşır ve buradan Buthan Vadisi'ne boşalarak onun bir parçası olur.
Vadinin iki kıyısında Beni Amr bin Avf kabilesi ardından Beni Salim bin Avf kabilesi yaşamıştır.

Rânûnâ Vadisi

Kilidin üst köşesinde; “O, şefaatine nail olunması umulan sevgilidir… Ruhuna baskın yapan korkulardan her biri için“  yazılıdır.
Kilidin aşağılarında; “dileyenin, cömertliğini yasaklaması ondan uzaktır, ya da komşunun ona hürmetle davranması umulur.“  yazılıdır.
Kilitli olan kapı: dikkat çekici nokta: dileyenin, cömertliğini yasaklaması ondan uzaktır ya da komşunun ona hürmetle davranması umulur


Hücre-i Saadet’in Kapısındaki Kilit

Resulullah (sav), ilk Mescidi Nebevi’nin sonlarında fakir sahabeleri için gölgelik bir yer yaptı. Bu sahabeleriyle ilgilendi; onların yeme içmelerinden, giyinme, barınma ve ilim öğrenme noktasında ihtiyaçlarını üstlendi. Böylelikle onları fakirler sıfatından; alimler, büyükler sıfatına ulaştırdı.
En çok hadis rivayet eden; Ebu Hureyre, İbni Ömer, Ebu Said el-Hudri, İbni Mesud, Ebu’d Derda (ra) ve daha niceleri onların arasından çıktı. 
Ashabı Suffaya ayrılan mekanın köşesinden Mescidi Nebevinin tamamı görülebilmektedir.
İlk mescidi nebevinin 6 direği, minberi ve müezzin mahfili olduğu görülür.
Ravza-i Şerif’in direği, diğerlerinden özel sütunlardan oluşur.

Suffa

Beyrahâ bu evdedir (Bi’ru Haa da denir):
Buhari: Enes bin Malik (ra) dedi ki: Medineli Müslümanlar arasında en çok hurma bahçesine sahip olan Ebû Talha, Mescid-i Nebevî’nin karşısında bulunan ve içindeki tatlı suyu Hz. Peygamber tarafından beğenilen Beyrahâ adlı bahçesini çok severdi. Allah resulü (sav) bahçeye girer güzel suyundan içerdi. Enes dedi ki: “Sevdiğiniz şeylerden Allah yolunda harcamadıkça en üstün sevabı kazanamazsınız” ayeti nazil olunca Ebu Talha kalktı ve “Ya Resulullah, Allah azze ve celle Sevdiğiniz şeylerden Allah yolunda harcamadıkça en üstün sevabı kazanamazsınız buyuruyor. Benim en sevdiğim malım Beyrahâ’dır. Onu Allah rızası için sadaka ediyorum. Allah’tan onun sevabını ve ahiret azığı olmasını dilerim. Beyrahâ’yı Allah’ın sana göstereceği şekilde kullan” dedi. Bunun üzerine Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Aferin sana! Karlı mal dediğin işte budur! Dediklerini duydum, onu akrabalarına vermeni uygun görüyorum.” Ebu Talha ise: “Öyle yapayım, ya Resûlallah”, dedi ve bahçeyi akrabaları ve amcasının oğulları arasında taksim etti.

Buhari ve Müslim’in rivayetine göre bu kuyunun yanında nübüvvet delillerinden biri gerçekleşmiştir.
Buhari: Enes (ra) dedi ki: “Ebû Talha, Ümmü Süleym’e: “–Allah Rasûlü’nün sesi kulağıma pek zayıf geldi; aç olduğu anlaşılıyor. Yanında yiyecek bir şey var mı?” dedi. Ümmü Süleym: “–Evet, var!” dedi ve arpa ekmeğinden yapılmış birkaç çörek çıkardı. Sonra kendisine ait bir başörtüsü aldı; onunla çörekleri sarıp dürdü sonra beni Allah Rasûlü’ne gönderdi. Ben ekmeği götürdüm. Rasûlullah’ı Mescid’de, cemaatle birlikte otururken buldum. Ben de yanlarında ayakta durdum. Rasûlullah (s.a.v): “‒Seni Ebû Talha mı gönderdi?” buyurdular. Ben: “–Evet” dedim. Rasûlullah (s.a.v) yanında bulunanlara: “‒Kalkınız!” buyurdular ve yürüdüler, ben önlerinden yürüdüm. Ebû Talha’ya gelerek durumu bildirdim. Bunun üzerine Ebu Talha: “–Ey Ümmü Süleym! Rasûlullah (s.a.v) yanındaki insanlarla birlikte geldiler, hâlbuki bizim yanımızda onları doyuracak bir şey yok?” dedi. Ümmü Süleym: “–Allah ve Rasûlü daha iyi bilir” dedi. Ebu Talha hemen gidip Rasûlullah’ı karşıladı. Rasûl-i Ekrem Efendimiz, Ebu Talha ile birlikte geldi. Rasûlullah (s.a.v): “‒Ey Ümmü Süleym! Yanında olanları getir” buyurdular. O da bu ekmeği getirdi. Rasûlullah (s.a.v) emredip ekmeği parçalattı. Ümmü Süleym, yağ tulumunu sıkarak o ekmek parçaları üzerine yağ sürdü. Sonra, Rasûlullah (s.a.v) yemeğe “MaaşaeAllah” dedi. Bundan sonra: “‒On kişiye izin ver!” buyurdular. Ebu Talha on kişiye izin verdi, onlar doyuncaya kadar yediler, sonra çıktılar. Rasûl-i Ekrem (s.a.v): “‒On kişiye daha izin ver!” buyurdular. Ebu Talha onlara da izin verdi, onlar da yiyip çıktılar. Rasûlullah (s.a.v): “‒Bir on kişiye daha izin ver!” buyurdular. Bu şekilde cemaatin hepsi doyuncaya kadar yediler. Bu cemaat yetmiş veya seksen kişi idi.” 
Ayrıca bu kuyunun yanında müjde verilmiştir:
Müslim: Ebu Hureyre (ra) rivayet etmiştir: Rasulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem)'in etrafında oturuyorduk. Bizimle birlikte birkaç kişi ile Ebu Bekr ve Ömer (r.a.) da vardı. Rasulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) derken aramızdan kalktı. Yanımıza dönmesi gecikti. Biz de onun yanında değilken kendisine bir kötülük yapılmasından korktuk. Bu sebeple korkuya kapılıp, kalktık. Korkuya ilk kapılan kişi ben olmuştum. Derhal çıkıp Rasulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem)'i aradım. Nihayet Ensar'dan Neccar oğullarına ait bir bahçeye vardım. O bahçenin bir kapısını bulurmuyum diye etrafını dolaştım, bulamadım. Derken suyu taşıp kaynayan bir kuyudan gelen bir akarsuyun bir kolunun içeri girdiğini gördüm. -Kol cetvel, küçük kanal demektir.- Ben de tilkinin kendisini büzüp topladığı gibi büzüldüm ve Rasulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem)'in yanına girdim. Allah Rasulü:
 
"Ebu Hureyre mi" buyurdu. Ben, evet ey Allah'ın Rasulü dedim. O: "Neden geldin" buyurdu. Ben: Aramızda idin sonra kalkıp gittin ve yanımıza dönmeyip geciktin. Biz de sana bir kötülük yapılmasından korktuk, bundan dolayı korkuya kapıldık. Ben de o korkuyla hareket edenlerin ilki oldum. Bu bahçeye geldim ve tilkinin büzüldüğü gibi büzüldüm. İşte insanlar da arkamdan geliyorlar, dedim.
 
Allah Rasulü: "Ey Ebu Hureyre" dedi ve bana ayakkabılarını verdi. Sonra da: "Şu ayakkabılarımı al git, bu duvarın gerisinde Allah'tan başka ilah olmadığına, kalbi ona kesin inanarak şahitlik eder halde kiminle karşılaşırsan ona cenneti müjdele" buyurdu.
 
İlk karşılaştığım kişi Ömer oldu. O: Bu ayakkabılar ne oluyor ey Ebu Hureyre, dedi. Ben: Bunlar Allah Rasulünün ayakkabılarıdır, onları benimle gönderdi. Kalbinden kesin inanarak Allah'tan başka hiçbir ilah yoktur diye şahitlik eden kiminle karşılaşırsam ona cenneti müjdeleyeceğim, dedim.
 
(Ebu Hureyre) dedi ki: Ömer eliyle göğsümün ortasına vurdu. Derhal kıçımın üstüne düştüm ve: Dön ey Ebu Hureyre, dedi. Ben de Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem)'in yanına döndüm. Az kalsın ağlayacaktım. Hemen arkamdan da Ömer geldi. Meğer benim izimden geliyormuş.
Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) bana: "Neyin var Ebu Hureyre" dedi.
Ben: Ömer ile karşılaştım. Benimle gönderdiğin haberi ona verince o göğsümün ortasına öyle bir darbe indirdi ki kıçım üzerine düştüm. Dön dedi, dedim.
 
Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) ona: "Ey Ömer, seni bu yaptığını yapmaya iten nedir" buyurdu. Ömer: Ey Allah'ın Resulü, babam anam sana feda olsun. Sen gerçekten Ebu Hureyre ile ayakkabılarını gönderip, kalbinden kesin olarak inanarak Allah'tan başka hiçbir ilah olmadığına şahadet getiren kiminle karşılaşırsa onu cennetle müjdelemesini söyledin mi, dedi.
Allah Resulü: "Evet" buyurdu. Ömer: Hayır, yapma çünkü ben insanların buna bel bağlayacaklarından korkuyorum. Onları bırak da amel etsinler, dedi. Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem)'de: "O halde onları bırak" buyurdu.
Bazı rivayetlerde bu olayın Eris veya Haa kuyusunun yanında gerçekleştiği geçer. Ancak Eris kuyusu Beni Neccar’a ait değildir, bu nedenle Bi’rul Haa’da gerçekleştiğini söylemek daha uygundur. Bir’ul Haa Beni neccar kabilesinin kuyusudur. Rivayetlerde geçen yerler arasında bir seçim yapmak zaruridir. 
Bahçe ile beraber Beyrahâ kuyusu Mescidi Nebevi’ye dahil edilmiştir. Resulullah’ın (sav) mescidinin kuzey tarafında Babul Melik Fehd kapısının yanındadır.
Fotoğraf, Mescidi Nebevi’de ki bu üç halkanın yanında kuyunun alametini açıklıyor. 

Ensar’dan Ebu Talha (ra)’nın Evi

Haram bin Sa’d bin Muhayyısa’dan rivayet edildiğine göre, Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-, Büyük Akik Yolu (Akik Vadisi) üzerindeki aslı iki minareli olan mescidde namaz kılmıştır.
Semhudi dedi ki: İbni Zebale, Abdullah bin Bulaa dan rivayete göre, ilk muhacirlerden dördünün hepsi de; “Rasulullah (s.a.v.), "iki minare arasında olan Cebeli Ahmer’a çıktı ve orada kokuşmuş ölü bir koyun gördü.” diye rivayet etmiştir.
Hadis Müslim'de Cebeli Ahmer’den bahsetmeden geçmektedir:
Müslim:
Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) yayla köylerinden birinden şehre girerken pazara uğradı, halk etrafındaydılar. Derken küçük kulaklı ölü bir oğlağın yanından geçti. Onu eline alarak kulağından tuttu. Sonra: «Hanginiz bunun bir dirheme kendinin olmasını ister?» dedi. Ashâb:  Biz onun bir şey mukabilinde bizim olmasını dilemeyiz. Onunla ne yapabiliriz ki, dediler. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem): «Bunun sîzin olmasını diler misiniz?» diye sordu. Ashâb: Vallahi diri olsa kusuru vardı. Çünkü kulakları küçüktür. Ölü olduğu halde onu ne yapalım? dediler. Bunun üzerine: «Şimdi vallahi Allah nezdinde dünya sizin indinizde şu hayvandan daha kıymetsizdir.» buyurdu.

Rivayette: “Diri olsa kusuru vardır”
İbrahim bin Muhammed’in babasından rivayet ettiğine göre dağın adı El-En'am'dır.
Semhudi şöyle demiştir: Akik’e giderken Rakikayn’ın ilkinden geçtiğinde solunuzda kalan Cebeli Ahmer’dir. Anlatılanlar bu şekilde gösteriyor. Ben ona gittim ve tırmandım ve onu işaret eden temelleri gördüm. Orada bu mescidin yerinde Rakikayn’ın yanında bu iki minare göründü.

a- İki minarenin yakınında bulunduğundan dolayı Minareteyn Mescidi olarak anılmaktadır. Minareden kasıt, Harra'nın kuzey tarafındaki iki sarı dağdır. Bugün Asiferayn (iki sarı dağ) olarak bilinirler.
b- Beni Dinar yolunun yakınında bulunduğundan dolayı Beni Dinar Mescidi de denilir.
Sümeyra bint Kays bu kabiledendir:
İbn İshak şöyle dedi: Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in yanından Beni Dinar’dan bir kadının yanından geçiyordu. O kadının kocası, erkek kardeşi ve babası, Uhud’da Resûlullah ile birlikte savaşmış ve şehit olmuştu), kadına yakınlarının şehadet haberi verildiğinde; Allah Resulü (s.a.v.) ne durumda? Diye sordu. “Falancanın annesi, Allah'a hamdolsun, o senin istediğin gibi iyidir.” Dediler. Kadın, “Öyleyse bana onu gösterin, onu göreyim” dedi. Peygamber Efendimiz’e (sav) işaret edildi. Kadın onu görünce: Senden sonraki her musibet büyüktür /Celel’dir!" dedi. Diğer musibetler küçük demeyi kastetti. İbn Hişam der ki: Celel, az ve çoktan gelir. Burada küçük / az demektir.

Beni Dinar Mescidi (Minareteyn Mescidi / İki Minareli Mescit)

Buhari: Ebu Musa el-Eş'ari'den rivayete göre o evinde abdest aldıktan sonra dışarı çıktı. (Kendi kendime) dedim ki: Andolsun Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanından ayrılmayacağım. Bir gün boyunca onunla beraber olacağım, dedi. Mescide geldi, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'i sordu. Dışarı çıktı, dediler ve şu tarafa doğru gittiğini söylediler. Ben de onun arkasından gittim. Onu sorup durdum. Nihayet Eris kuyusun(un bulunduğu bahçey'e girdi. Ben de kapının yanında oturdum. -Kapısı hurma dallarındandı.- Nihayet Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ihtiyacını gördü, sonra abdest aldı. Yanıbaşında durdum. Onun Eris kuyusunun başında oturduğunu gördüm. Kuyunun ağzının ortasına oturdu ve baldırlarını açarak kuyuya sarkıttı. Ona selam verdikten sonra geri çekildim, kapının yanında oturdum. Andolsun bugün Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in kapıcısı olacağım, dedim.
 Ebu Bekir geldi, kapıyı itti. Bu kim, dedim. Ebu Bekir dedi. Biraz bekle, dedim. Sonra gittim.
 Ey Allah'ın Resulü Ebu Bekir izin istiyor, dedim. O: Ona izin ver ve onu cennetle müjdele, dedi. Ben de yanına geldim ve Ebu Bekir'e:
 Gir, hem Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem seni cennetle müjdeliyor, dedim. Ebu Bekir girdi, Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in sağ tarafına kuyunun ağzında oturdu ve o da Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yaptığı gibi ayaklarını kuyuya sarkıttı ve baldırlarını açtı. Daha sonra geri döndüm ve oturdum.
 (Evden çıkmadan) kardeşimi abdest alsın ve bana yetişsin diye bırakmıştım. (Kendi kendime) dedim ki: Eğer Allah filan hakkında --kardeşini kastediyor-- hayır murad etmişse onun buraya gelmesini sağlar. Bir de baktım ki birisi kapıyı oynatıyor.
 O kim dedim, Ömer b. el-Hattab dedi. Ben biraz bekle dedim. Sonra Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına gittim. Ona selam verdim. Ömer geldi, izin istiyor, dedim. Ona izin ver ve onu cennetle müjdele, dedi. Ben de gelip içeri gir, dedim. Resuluilah Sallallahu Aleyhi ve Sellem seni cennetle müjdeledi. O da içeri girdi. Resuluilah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile birlikte kuyunun ağzı başında sol tarafına oturdu ve o da ayaklarını kuyuya sarkıttı. Sonra geri döndüm yine oturdum. 
(Kendi kendime): Allah filan hakkında hayır murad ettiyse onun buraya gelmesini sağlar, dedim. Birisi gelip kapıyı oynattı.
 O kim dedim. Osman b. Affan dedi. Biraz bekle dedim. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yanına gelerek ona haber verince şöyle buyurdu.
Ona izin ver ve ona isabet edecek bir bela üzerine onu cennetle müjdele. Ben de yanına geldim ve ona: İçeri gir dedim. Ayrıca Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem sana isabet edecek bir bela üzerine seni cennetle müjdeliyor. O da içeri girdi. Kuyunun ağzının dolmuş olduğunu görünce onun karşısında diğer tarafta oturdu.

Kuyu, Kuba Mescidi'nin batısında, mescidin duvarına bitişik küçük bir bahçenin yanında yer almaktadır. Kuyu, Kuba Mescidi ve çevresinin genişletilmesi nedeniyle kaldırılmıştır. Kuyunun adı Peygamber Efendimiz’in (sav) yüzüğü düşüne kadar Eris Kuyusu olarak kalmış, yüzük  düştükten sonra Yüzük Kuyusu olarak anılmıştır.

Peygamber Efendimiz’in (sav) yüzüğü: 
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem'in bir yüzüğü vardı. Bu yüzük de, taşı da gümüş olup üzerinde aşağıdan yukarıya doğru "Muhammed Allah'ın Elçisidir" yazılıydı. Peygamberimizin (sav) vefatından sonra, bu yüzük Ebu Bekir el-Sıddık'ın, (Allah ondan razı olsun) sonra Ömer ibn el-Hattab'ın, (Allah ondan razı olsun) sonra da Osman ibn Affan’ın (Allah ondan razı olsun) oldu. Ancak sonra Eris Kuyusuna düştü.
Yüzük kuyuya düşünce kuyunun suyu üç kez boşaltıldı ancak bulunamadı, bu yüzden o günden itibaren buraya Yüzük Kuyusu adı verildi.

Eris Kuyusu

Ebu Eyyüb, Beni Neccar (Hazrec) kabilesindendir: Resulullah Medine-i Münevvere’ye geldiğinde Ebu Eyyüb(ra) Resulullah’ın (sav) evinde konaklaması şerefine nail oldu. 

Ebu Eyyüb’ün (ra)  evi 2 katlıydı. Bu evde Resulullah (s.a.v.) şu 2 rivayette geçtiği şekilde misafir olmuştur: 

Birinci rivayet: Giriş katında misafir oldu, sonrasında üst kata taşındı. 
Müslim, Ebu Eyyüb’ten şöyle rivayet etmektedir: Nebi (s.a.v) evde alt katta konakladı ve Ebu Eyyüb (ra) üst kattaydı. Ebu Eyyüb (ra) bir gece fark etti ki kendisi üst katta yürürken aslında Resulullah (s.a.v.) in başında üstünde yürüyordu. Bunun üzerine bir köşeye çekilip geceyi orada geçirdiler. 
Sonra bu durumu Nebi (s.a.v.)’e arz etti. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) ise: alt kat daha faydalıdır dedi. Ebu Eyyüb(ra): Sizin alt katta bulunduğunuz yerde ben üst katta duramıyorum dedi. Böylece Resulullah (s.a.v.) üst kata Ebu Eyyüb ise alt kata yerleşti. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) için gerek sofrada, yemeği getirdiğinde parmaklarının değdiği yeri takip eder o da oradan yerdi. İçinde sarımsak olan bir yemek yaptı o yemek geri gelince, yemekte Peygamber Efendimizin (s.a.v.) parmaklarının değdiği yeri sordu ona yemeği yemedi denilince endişe etti. Peygamberimizin (s.a.v.) yanına çıktı ve bu yemek haram mıdır? Diye sordu. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) Hayır ancak ben ondan hoşlanmıyorum dedi. Ebu Eyyüb, (ra) “senin hoşlanmadığın şeyden ben de hoşlanmıyorum.” dedi. Peygamber Efendimiz(sav) karşılardı (insanları ve melekleri).
Hâkimin rivayetinde Peygamber Efendimiz (sav) üst kata yerleşmesine sebep farklı aktarılır:

İkinci rivayet: Resulullah (s.a.v.) evinde konakladığında dedi ki: Anam babam sana feda olsun, senin üstünde olmaktan ve benden altta olmandan hoşlanmıyorum. Resulullah (s.a.v.) gelip giden insanlar için benim alt katta olmam daha faydalıdır dedi. Bunun üstüne, kırılıp suyun dökülmesi yolunu buldum.
Ben ve Ümmü Eyüp ondan başka örtecek yorganımız yoktu kadife bir örtüyle suyu silmeye başladık. Boşluklardan girip de bir şey Resulullah’ı (sav) rahatsız etmesin diye örtünecek ondan başka bir şeyimiz olmayan kadife bir örtü ile suyu sildik. 
Bu Müslim’de Sahih hadistir ve çıkarılmamıştır.
İbni Sa’d rivayetinde geçtiği üzere Ebu Eyyüb’ün(ra) evinde 7 ay misafir olmuş ve o ev 7 ay boyunca Resulullah (sav) ile şeref kazanmıştır. Bu hadis faydalarla ve inceliklerle doludur:
Ebu Eyyüb (r.a.) ve evinin iki katıda büyük bi ikram elde etmiştir.
Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) onun yemeğini yemesi ve Ebu Eyyü’ün (r.a.) de onun parmaklarının değdiği yerden yemesi birirlerine verdiği bir büyük şereftir. Bundan anlaşılıyor ki Peygamber Efendimiz, (sav) tabaktaki yemeği bereketlendiriyordu. Yoksa az bir yemekle parmaklarını takip etmesi mümkün olmazdı. 
Ebu Eyyüb (r.a.) evi hala yeşil kubbenin güney doğu tarafında ve yeşil kubbenin yaklaşık 15 m güney doğusunda bulunmaktadır. 
Dış duvarlarında (Bu ev Resulullah’ın(sav) elçisi Ebu Eyyüb’ün(ra)  hicri 7, 1291 yılındaki evidir) yazan bilgilendirici bir levha vardır.

Ebu Eyyüp (ra)’ın Evi

Ebu Davud, Sünen:
Ebû Sa'îd el-Hudrî (radıyallahü anh)’den rivâyet edilmiştir ki; Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)'e necis eşyaların da atıldığı bir kuyu olan Buzâ'a kuyusunun suyunu kullanabilir miyiz? diye soruldu. Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) " Su temizdir, onu hiçbir şey pisletmez" buyurdu.
Nesai: Sünen: 
Ebû Said el Hudrî (radıyallahü anh): Rasûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’e uğradım, Buzâ'a kuyusundan abdest alıyordu. Ben de buradan abdest mi alıyorsunuz? Halbuki bu kuyuya hoş olmayan pislikler atılıyor dedim. Bunun üzerine Rasûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Su temizdir, suyu hiçbir şey pislemez”
Sehl bin Sa’d El-Sâidî’den (radıyallahü anh) rivâyet edilmiştir ki; içmesi için Rasûlüllah’a (sav) Buzâ'a kuyusundan ellerimle su verdim.
Sünen yazarı Ebu Davud, vefatından seneler önce Medine'ye geldiğinde kuyuyu ziyaret etmiş, onu ölçmüş ve kuyuyu Sünen'de vasfetmiştir. Sünen’de şöyle geçer:
Kutebye b. Said'i şöyle derken işittim: Ben Buzâa kuyusunun bekçisine kuyunun derinliğini sordum; "Bu kuyuda su en çok olduğu zaman insanın kasığına (kadar) çıkar" Ben de azaldığı zamanki halini sordum. "Bana avret mahallinin aşağısına kadar çıkar." diye cevap verdi.
Ebû Dâvûd der ki:
"Ben Buzâa kuyusunu cübbemle ölçtüm. Onu kuyunun üzerine serdim, sonra çıkarıp ölçtüm de eninin altı arşın olduğunu gördüm. Kapıyı açıp da beni içeriye sokan kapıcıya, bu kuyunun eski kapısında bir değişiklik oldu mu? diye sordum, " hayır" cevabını verdi. Kuyudaki suyun renginin bozuk olduğunu gördüm."
Buzâa kuyusu, Beyrahâ kuyusunun kuzeybatısında, yaklaşık üç yüz metre uzaklıkta yer alıyor ve kuyunun bulunduğu mahalle bugün hala bu isimle anılıyor.
Bu kuyu, Beni Saide kabilesine ait olup onların arazilerinde bulunmaktadır.
Bu kuyunun, İslam fıkhında suyun çeşitleriyle ilgili bölümde önemli bir yeri vardır, Rasûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’e, suyun temiz ve temizleyici olduğunu, ona necis karışması halinde bile necis olmayacağını, temiz kalacağını bildirmiştir. Bu hadis, Buzâa kuyusundaki su miktarının ölçülmesine dayanmaktadır. Su miktarı iki kulleye ulaşıyor mu yoksa bundan daha mı az? Buzâa kuyusundaki suyun iki ğulle olduğuna şüphe yoktur. En doğrusunu Allah azze ve celle bilir.

Buzâ'a Kuyusu

 Bu kapı, Resulullah (sav)’i selamlamak için girdiğimiz kapıdır. Ziyaretçiler, kapının karşısında tuğrayı görmektedir. 
Fotoğrafta göründüğü gibi tuğranın üstünde yapının tarihi yer almaktadır.
*- Mescidi Nebevi’de Babü’s Selam’ın içindeki sağ taraftaki duvar 

Mescidi Nebevi’de Babü’s Selam

Aşağıdaki resimde görüldüğü gibi Kıbleteyn Mescidi'nin batı tarafında yer alan ve Beni Seleme'den pek çok sahabelerin (Allah onlardan razı olsun) medfun olduğu Medine-i Münevvere'deki çok sayıdaki mezarlıklardan biridir.

Beni Selime Mezarlığı

Müslim: Âişe dedi ki: «Size, Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'den ve kendimden bir şeyler söyliyeyim mi?» Biz: «Hay hay» dedik.  «Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in yanımda bulunma sırası gelince Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem} değişti. Cübbesini yere koydu, ayakkabılarını çıkarıp; ayaklarının yanına koydu. Kaftanının bir tarafını döşeğinin üzerine yayarak, uzandı. Çok geçmeden benim uyuduğumu zannederek yavaşça cübbesini aldı; yavaşça ayakkabılarını giydi ve kapıyı açarak çıktı. Sonra yavaşça kapıyı kapadı. Ben, hemen entarimi başıma geçirdim, baş bezimi sarındım, çarşafıma büründüm. Sonra onun peşinden yola düştüm. Bakî'ye varınca durdu, hem de epeyi durdu. Sonra üç def'â ellerini kaldırdı, sonra geri döndü. Ben de döndüm. O sür'atle yürüdü, ben de sür'atle yürüdüm; o eşkin gitti, ben de eşkin gittim; o koştu, ben de koştum. Neticede onu geçerek eve girdim. Ben yatar yatmaz o da girdi ve: Sana ne oluyor yâ Âişe? Heyecanlanmışsın... buyurdu. Ben: Bir şey yok; dedim. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)' Ya söylersin yahut latif u Habîr olan Allah bana mutlaka haber verir; dedi. Ben: Yâ Resûlallah! Annem babam sana feda olsun, dedim ve macerayı kendisine haber verdim. Ya, önümde gördüğüm karaltı sen miydin? dedi; Evet! cevâbını verdim. Bunun üzerine beni göğüsümden öyle bir itti ki, canımı yaktı. Sonra şunları söyledi: (Allah ve Resulü sana zülüm mü edecekler sandın?) İnsanlar neyi gizlerse gizlesin, Allah onu bilir. Evet, Resulullah (sözüne devamla): Senin gördüğün zaman bana Cibrîl geldi de, nida etti. Ama nidasını senden gizledi. Ben, kendisine cevap verdim fakat ben de cevâbımı senden gizledim. Sen soyunmuş bir vaziyette iken yanına girecek değildi ya. Ben, senin uyuduğunu zannettim de, uyandırmak istemedim. Korkacağından da şüphe ettim. Cibril şunları söyledi: (Rabbin, Bakî'de yatanların yanına giderek onlar için istiğfarda bulunmanı sana emrediyor.) Ben: Onlara ne diyeyim yâ Resûlallah? dedim; Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Selâm mü'min ve Müslümanlardan bu diyarda yatanlara!... Allah, bizim geçmişlerimize de geleceklerimize de rahmet eylesin. Bizler de inşaallah sizlere katılacağız de buyurdular.
Bunun üzerine Allah Resulü (Allah'ın salat ve selamı onun üzerine olsun) Baki'de defnedilen ve defnedilecek olan herkes için dua etti. Duasında iki husus vardı:
Birincisi: Baki mezarlığında bulunanlar için dua etmesi Cenab-ı Hakk'ın bir emridir, bu ise orada medfun bulunanların derecelerini gösterir.
İkincisi: Allah Resulü’nün (Allah'ın salat ve selamı onun üzerine olsun), duası oraya defnedilen ve defnedilecek herkesi kapsar.  Allah Resulü Cevamiul kelim’dir (az sözle çok şey ifade eder). Allah, Baki mezarlığında eskilere de yenilere de rahmet etsin.
Sahabeden büyük bir grup -Allah onlardan razı olsun- Baki'ye defnedilmiştir:
Bunların başında Hatice ve Meymune (Allah onlardan razı olsun) hariç Müminlerin Anneleri olan (Allah hepsinden razı olsun) annelerimiz gelir.
Peygamber'in (Allah'ın salat ve selamı onun üzerine olsun) kızları,
Peygamber'in (Allah'ın salat ve selamı onun üzerine olsun halası, 
Allah Resulü'nün (Allah'ın salat ve selamı onun üzerine olsun) oğlu İbrahim
Hz. Hasan (Allah ondan razı olsun)
Hulefa-i Râşidin’den Hz. Osman (Allah ondan razı olsun)
Ve Sahabe-i kiramın (Allah onlardan razı olsun) büyük birçoğu; (bazı kaynaklarda on bin kişi olduğu belirtilir)
El-Baki'de defnedilenler hakkında müstakil bir kitap yazan en ünlü kişilerden biri de el-Akşehri'dir. Kitabına Er-Ravdatü'l-Firdevsiyye adını vermiştir.
Baki'de dua ederken şöyle demeyi Resulullah (sav)’dan öğreniyoruz:
Selâm mü'min ve Müslümanlardan bu diyarda yatanlara!... Allah, bizim geçmişlerimize de geleceklerimize de rahmet eylesin. Bizler de inşaallah sizlere katılacağız.
Not:
Ekteki fotoğraf Mescid-i Nebevî ile Baki mezarlığı arasındaki mesafeyi göstermektedir, böylece hikaye daha açık hale gelmektedir.  
Hatta hicri 13. yüzyıla kadar Baki'nin aralarında bir yol ile iki parçaya bölündüğü de ortaya çıkmaktadır.
Zemin döşenmeden önce defin sırasında izledikleri ve Cenaze yolu olarak adlandırılan yol görülmektedir.

Bakî Mezarlığı

Es-Semhudi’ye ait Vefaü’l- Vefa’da: “Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem'in sadakalarının Muhayrik'e verilen mallar olduğunu ve onların bir kısmının Meşrube Ümmü İbrahim tarafından sayıldığı rivayet edilmiştir.” geçmektedir.
Sonra dedi ki: evdeki eğitim Yahudi okullarının yerini aldığı vakitler Meşrube Ümmü İbrahim oradayken Ebu Ubeyde bin Ubeydullah bin Zem'a el-Esedi'nin malları getirildi. Meşrube Ümmü İbrahim, Peygamber Efendimizin (sallallahu aleyhi ve sellem'in) oğlu İbrahimi Meşrube’de doğurmuş, doğum sancıları başladığında Meşrube’de bulunan bazı ağaçlardan tutunarak güç almıştır. Bugün o ağacın hangisi olduğu bilinmektedir. İbn Şebbe'nin İbn Şihab'tan rivayet ettiği hadis bu kadardır.
İbnü'n-Neccar şöyle dedi: Burası Medine’deki Avali ve hurma ağaçlarının arasında, etrafı tuğlalarla çevrili bir tepedir.
Meşrube bahçe anlamına geliyor. Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) oğlu İbrahim'in annesi Kıpti Maria Annemize (Allah ondan razı olsun) ait bir bahçe olduğunu düşünüyorum. 
Meşrube odadır, o odanın bahçeden yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in sadakalarından biridir.
İbn Abdülberr konuyu kapsayıcı olarak şunları söylemiştir:
İbrahim'in annesi Mariya, İbrahim'i, bugün Meşrube olarak anılan yüksek yerde doğurdu. Onun ebesi, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) azatlısı ve Ebu Rafi'nin eşi olan Selma idi. Hz. İbrahim’in doğum müjdesini Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) Ebu Rafi vermiştir. Resulullah’ın (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) sevincinden  Ebu Rafi’ye bir köle hediye etmiştir. Yedi günlük olduğunda bir koçu akika kurbanı olarak kesti. Hz. İbrahim’in başını Ebu Hind’e tıraş ettirdi ve o gün adını kulağına okudu. Saçının ağırlığınca fakirlere sadaka verdi. Sonra ise o saçları alıp toprağa gömdüler.

Meşrube Ümmü İbrahim ve Resulullah’ın (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Sadakaları

Yüce Allah'ın bir Yahudi'yi akladığı adalet sayfalarından bir sayfa:
Bu olaydan dolayı Nisa Suresi'nde şu ayet nazil oldu: {İnsanlar arasında Allah’ın sana gösterdiğine göre hükmedesin diye hakkı içeren kitabı sana indirdik.}
Ve şu ayeti kerime {Yolun doğrusu kendine apaçık belli olduktan sonra Resûlullah’a karşı çıkan ve müminlerin yolundan başkasını izleyen kimseyi saptığı yönde bırakırız.}
Ve şu ayeti kerime {Allah’a ortak koşan büsbütün sapıtmıştır.}
Olay: 
Tirmizi: Katâde b. Numân (r.a.)’den rivâyete göre, şöyle demiştir: Biz Ensâr cemaatinden bir aile vardı. Bunlara Übeyrik oğulları olarak Bişr, Beşîr ve Mübeşşir adı verilirdi. Beşîr münafık birisiydi. Şiirler söyler ve Nebi (s.a.v)’in ashabını kötülerdi ve o şiiri eski şairlerden birine mal ederek falan şair şöyle şöyle dedi, diyordu. Nebi (s.a.v)’in ashabı o şiiri dinledikleri zaman. Vallahi bu şiiri mikrop heriften başkası söylemez diyorlardı ve bunu ancak söylese söylese Übeyrik oğullarından bu adam söylemiştir, derlerdi. Bu kabile cahiliyye döneminde de İslam döneminde de muhtaç ve yoksul bir durumda idiler. Medîne’de o dönemde insanların yiyecekleri hurma ve arpadan ibaretti. Adam paralı olduğu vakit Şam’da has un yüklü kervan gelince oradan un alır ve sadece kendisi yerdi çoluk çocuğun yiyeceği ise yine arpa ve hurma idi. Derken Şam’dan bir kervan geldi, amcam Rıfaa b. Zeyd bir miktar has un alarak deposuna koydu o depoda aynı zamanda silah, zırh ve kılıç ta bulunmaktaydı. Evin altındaki bu depo yarılarak yiyecek ve silah buradan alındı. Sabah olunca amcam Rıfaa bana geldi ve yeğenim gece bize hırsız geldi depomuz açıldı, un ve silahlarımız götürüldü mahallede yoklama yapıp soruşturduk neticede Übeyrik oğullarının ateş yaktıkları ve götürülen gıda maddelerinin pişirildiği kanaatine varıldı. Übeyrik oğulları da kendi mahallelerinde soruşturma yaparken: Vallahi aradığınız adamın Lebîd b. Sehl olduğu kanaatindeyiz demişlerdi. Halbuki o dindar ve Salih bir kimse idi. Lebîd hakkında söyleneni işitince kılıcını çekip “Ben mi çalmışım” dedi. Vallahi ya bu hırsızlığı meydana çıkaracaksınız veya bu kılıç aranıza karışacaktır. Bunun üzerine çekil sen kenara sen bu işin faili değilsin dediler. Mahallede, o kadar soruşturmayı derinlettik ki Übeyrik oğullarından birinin yaptığından şüphe etmiyoruz. Amcam dedi ki: Ey kardeşimin oğlu Rasûlullah (s.a.v.)’e gidip durumu anlatsan! Katâde dedi ki: Nebi (s.a.v)’e geldim ve şöyle dedim: Bizden komşularını üzen bir aile, amcam, Rıfaa b. Zeyd’in deposunu yardılar silah ve gıda maddesini çaldılar. Silahımızı versinler gıda maddesini istemiyoruz. Rasûlullah (s.a.v.): Bu konuda gereken emri vereceğim buyurdu. Übeyrik oğulları bizim Nebi (s.a.v)’e müraacatımızı işitince kendilerinden olan ve adına Üseyr b. Urve denilen bir adama vardılar ve meseleyi ona açtılar. Mahalle halkından bazı kişilerde bu toplantıda hazır bulundu. Bunlar Rasûlullah (s.a.v.)’e gelerek şöyle dediler: Katâde b. Numân ve amcası bizden salih ve iyi bir Müslüman olan kimseyi delilsiz ve isbatsız hırsızlıkla itham ediyorlar. Katâde diyor ki: Rasûlullah (s.a.v.)’e gelip konuştum, Bana; siz, Müslüman olan bir aileye delilsiz ve isbatsız olarak hırsızlık ithamında bulunuyormuşsunuz, buyurdu. Döndüm keşke malımın pek çoğu elimden gitmiş olsaydı da bu konuyu Rasûlullah (s.a.v.) ile konuşmamış olsaydım dedim. Amcam, Rıfaa bana geldi ve Ey kardeşimin çocuğu ne yaptın, dedi. Rasûlullah (s.a.v.)’in bana söylediğini kendisine anlattım. Allah, yardımına başvurulandır, dedi. Çok geçmeden bu konu hakkında Kur’ân ayeti nazil oldu: “Allah’ın sana gösterdiği şekilde insanlar arasında hükmedesin diye bu kitabı gerçekleri içeren bir kitap olarak indirdik. Sakın hainlerin savunucusu olma.”
 
“Yardımlaşmayı, iyi ve yararlı davranışları ve insanların arasını düzeltmeyi öngören, bunları gerçekleştirmeye çalışan kimselerin yaptığı toplantılar dışında, gizli toplanmaların pek çoğunda hayır yoktur. Ve bütün bu güzel eylemleri Allah’ın rızasını kazanmak için yapan kimseye zamanı geldiğinde, büyük bir mükafat vereceğiz.” (Nisa sûresi 105 - 114) Kur’ân’ın bu ayetleri inince silah, Nebi (s.a.v)’e getirildi. O da silahı; Rıfaa’ya iade etti. Katâde dedi ki: Silahı amcama getirdiğimde, cahiliyye döneminde görme özelliği iyice zayıflamış ve yaşı da oldukça ilerlemiş bir ihtiyardı ben onun Müslümanlığını da biraz şüpheli görüyordum. Yanına silahla vardığımda; “Ey kardeşimin oğlu ben o silahı Allah yolunda vakfettim.” dedi. Bunun üzerine o’nun Müslümanlığının sağlam olduğunu anladım. Bu konu hakkında 

Kur’ân ayetleri inince Beşîr, müşrikler arasına katılarak Sülaka binti Sa’d oğullarından Sümeyye’nin yanına gidip oraya sığınmıştı. Bunun üzerine (Nisa 115 - 116. ayetleri nazil oldu.) “Kim kendisine doğru yol besbelli olduktan sonra, Nebi ile bağını koparıp, mü’minlerin yolundan başka bir yola saparsa, onu tercih ettiği o yolda bırakır ve Cehenneme sokarız. O ne kötü bir yerdir.” “Allah kendisinden başka birine, ilahlık yakıştırılmasını asla bağışlamaz, ama bağışlanmasını isteyen kimsenin şirk dışındaki günahlarını bağışlar. Çünkü Allah’ın yanı sıra başkasına ilahlık yakıştıranlar, şiddetli bir sapıklığa düşmüş kimselerdir.” Beşîr’in Sülaka oğullarına sığınması üzerine İslam şairi Hassân o kadını birkaç beyitle zemmetti. Bunun üzerine kadın eşyalarını alıp başının üzerine yerleştirip, Ebtah denilen yere eşyalarını atıp şöyle dedi: “Bana bir şey getirmedin! Sadece Hassân’ın şiirini bana hediye etmiş oldun.”

Beni Zafer -Zafer Kabilesi- (Evs kabilelerinden bir kabile)

İlk Mescidi Nebeviyi çevreleyen sütunlar:
Şuan rengi şekerimsi açık bir renktir. Üzerinde uzunlamasına altın yazılar ve ortasında çiçek vardır. Bu direklerin yeri, batı tarafındaki sütunların iki saf ve kuzey ravza tarafındaki sütunlarında iki saftır.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) zamanında ravza-i şerifle beraber mescidin sınırlarını gösterir.
Bu kısım, Peygamber (s.a.v.) zamanında üst çatıyla kaplı olan mescitten bir kısımdır.
Ravza-i Şerifi Çevreleyen Sütunlar:
Bu, sütunlar beyaz mermerle kaplıdır. Bu mermerlerde uzun dikdörtgen ve kahverengi uyerler vardır. Ortasında sarı daireler, direğin tabanında siyah dikdörtgenler, kırmızı veya sarı çizgili birbirine bitişik uzunlamasına dikdörtgenler, ortasında siyah daireler vardır. Bu sütunlar mekânın Ravza-İ Şerif olduğuna işaret eder.

İlk Mescidi Nebevi ve Ravza Şerif Sütunları

Şavt: Uhud Dağı yolu üzerinde olan ve münafıkların Resûlullah'tan (sav) ayrıldığı bölgedir. Ayette şöyle geçer: 
{Hani sizden iki takım (paniğe kapılarak) çözülmeye yüz tutmuştu. Hâlbuki Allah onların yardımcısı idi. Mü’minler, yalnız Allah’a tevekkül etsinler.} Ali İmran 122
Begavî tefsirinde der ki: {Hani sizden iki takım (paniğe kapılarak) çözülmeye yüz tutmuştu} Yani bizler zayıf ve geri kalmış olduk. Bu iki takım, Hazrec’ten Beni Selime ve Evs'ten Beni Hârise’dir. Bunlar ordunun iki kanadıydı. Çünkü Resulullah (sav) bin kişiyle Uhud'a sefere çıktı.
Denildi ki: Dokuz yüz elli kişiydi, Şavt’a vardıklarında Abdullah bin Ubey halkın üçte birini aldı ve üç yüz kişiyle geri döndü ve, “Neden kendimizi ve çocuklarımızı öldürelim?” dedi ve Daha sonra Ebu Cabir es-Sülemi de onları takip etti; “Allah adına sizden Peygamberiniz ve kendiniz için istiyorum.” Dedi. Abdullah bin Ubey şöyle dedi: “Eğer savaşmayı bilseydik, kesinlikle sizi takip ederdik” . Benî Selime ve Benî Hârise de onlara meyletti ancak Allah onları korudu, Allah azze ve celle’yi, onun nimetlerini hatırlayıp askerlerin arasından ayrılmadılar. Allah sübhanahu ve teala “Hani sizden iki takım onlara meyletmişti de çözülmeye yüz tutmuştu. Hâlbuki Allah savaştan ayrılmalarına karşı onların dostları, yardımcısı ve koruyucusu idi” buyuruyor. {Mü’minler, yalnız Allah’a tevekkül etsinler}
Buhari: 
Cabir r.a. dedi ki: "Hani sizden iki zümre bozulmaya yüz tutmuştu."[Ali İmran, 122] buyruğu, bizler yani Selime oğulları ile Harise oğulları hakkında inmiştir. Hiçbir zaman bu ayetin inmemiş olmasını arzu etmem .. Çünkü yüce Allah: "Halbuki Allah, o ikisinin velisidir" diye buyurmaktadır.
Şavt bölgesi, daha sonra konusu geçecek olan Zırh Mescidi tarafında yer almaktadır.

Şavt Bölgesi 

Bazen Bûsa Kuyusu da denir
Bu, Rasûlullah (s.a.v.)'in suyundan başını ve saçını yıkadığı devamlı kuyulardan biridir. Kuyu şu anda yaklaşık olarak kuzeybatı tarafından el-Bussa ve en-Neşir vakfında yer almaktadır.
İbn Neccâr, Dürretü’s Semine'de şöyle der:
Bahçede küçük bir kuyu daha var ve hangisinin Bussa olduğu konusunda ihtilafa düştüler. Şehrin şeyhleri ​​ve tarihçileri tarafından belirtilen şey, bu iki kuyudan büyük olanın genişliğinin dokuz zira’, uzunluğunun on bir zira’; küçüğünün genişliğinin ise altı zira’ olduğudur. Ebu Said el-Hudri'nin (Allah ondan razı olsun) babası Malik bin Sinan nın kaleciği takip eder.

Bi’ru Bussa (Bussa Kuyusu)

Uhud Dağı yakınında, güneybatı tarafında, yani Uhud günü olayların yaşandığı bölgede yer alır. Yakınında Kanat Vadisi bulunur.
Resûlullah (s.a.v.) Uhud günü oraya okçular yerleştirmiş ve onlara Müslümanları korumaları ve arkadan düşmanın sızmasını engellemeleri talimatını vermiş olduğundan, buraya Okçular Tepesi de denilmektedir. Okçuların komutanı ise Abdullah bin Cübeyr bin Numan el-Ensari el-Evsi idi.
180 metre uzunluğunda ve 40 metre genişliğinde küçük bir dağdır. Bu tepe kuzeyden güneye doğru hafif bir eğimle doğuya doğru uzanır ve yakınında az bir yüksekliğe sahip olan Kanat Vadisi bulunur.
Osmanlı döneminde bu alana küçük bir mescit ve birkaç ev inşa edilmiştir. Sellerin taşıdığı alüvyon nedeniyle çevresindeki arazinin seviyesinin yükselmesi ve bölgenin Medine-i Münevvere'nin simgesi haline gelecek şekilde iyileştirilmesi ve yenilenmesi nedeniyle artık Ayneyn Tepesinin büyüklüğü ve yüksekliği azalmıştır.

Ayneyn Tepesi

Buhari: Osman (Allah ondan razı olsun) şöyle dedi:  … Bilmiyor musunuz ki, Allah'ın Resulü, şöyle buyurmuştur: Kim Rume kuyusunu açarsa ona cennet vardır. Açıyor musunuz? Bilmiyor musunuz ki, Allah'ın Resulü, şöyle buyurmuştur: Kim zorluk ordusunu donatırsa ona cennet vardır. Donatıyor musunuz? Böylece sahabeler de sadakalarını verdiler.
Buhari’deki başka bir hadiste:
Resulullah (sav): Rûme Kuyusu’nu, Cennet’te ondan daha hayırlısını kazanmak üzere kim satın almak ve kendi kovasını Müslümanların kovalarıyla eşit kılmak ister?” buyurdular. Kuyuyu Osman (ra) satın aldı.
Rûme Kuyusu, Kıbleteyn Camii'nin kuzeybatı tarafında ancak ondan uzakta, Akikü’l-Asğar'da, geçmişte Asyal sitesi olarak bilinen bir bölgede yer almaktadır.
Kuyu suyu bol, tadı güzel ve berraktır ve çiftlik yönetimi bazen kuyudan bir içecek suyu dış kapıya koyar.
Bu kuyu ve çevresindeki arazi Mescid-i Nebevi'nin resmi senetli vakfiyeleri arasında yer almakta olup, arazinin alanı 108.449,43 metrekare yani yaklaşık 110 dönümdür.
Bu vakfa, Hz. Osman (ra) Kuyusu Vakfı olarak bilinir.
Peygamber Efendimiz (sav)'in döneminden günümüze kadar İslam döneminin en meşhur vakıf eserlerinden biridir.
Rume kuyusu Allah'ın ayetlerinden biridir. Kuraklığın ve az yağışın hakim olduğu, nehir ve göllerin bulunmadığı bir ülkede yüzlerce yıllık bir kuyudur.
Aşağıdaki iki hava fotoğrafı; alanın büyüklüğünü, buraya bağlı arazilerin genişliğini ve kentsel gelişimi göstermektedir.

Rûme Kuyusu (Hz. Osman’ın kuyusu)

Beni Kaynuka kabilesi kuyumculukta uzmanlaşmıştır ve bu nedenle pazarlarına Kuyumcular Pazarı adı verilmiştir. Evleri Medşuniyye'nin kuzeybatısının üst kesimlerindeydi.
Mescid-i Nebevi'yi çevreleyen, batıda Kuba, doğuda tepeler arasında uzanan bölgelerden biridir ve Saib toprağı yani "Şifa Bahçesi" burada bulunur.
Beni Kaynuka çarşısı ve arazileri, Meşrefiyye, Hakimiyye ve Medşuniyye gibi bitişiktir. Üstad Hamed el-Casir, Meğanimü’l Metabe kitabına yaptığı eklemelerde Kurban adıyla bahsetmiştir. Kentleşme daha sonra arazilerine de sıçradı ve geriye sadece birkaçı kaldı.
Beni Kaynuka Çarşısı:
Çevresinde yaşayan Beni Kaynuka kabilesinin burada çok sayıda dükkânı olmasından dolayı bu isim verilmiştir. Yanındaki Buthan Vadisi üzerinde bir köprü bulunması nedeniyle Cisr (köprü) Çarşısı da deniyordu. Burası eski, ünlü bir pazardı. Başlangıçta diğer mevsimlik pazarlar gibi belli zamanlarda tüccarların ve alışveriş yapanların geldiği açık bir alandı. İnsanlar burada övünür, gösteriş yapar ve şiirler okurlardı. Hasan bin Sabit, Nâbiga  ez- Zübyânî ve Kays bin Hatîm orada buluştu.
Daha sonra Yahudiler burada dükkânlarını kurdular ve Medine’nin Cahiliye dönemdeki en önemli ticari pazarı olup çok kalabalıktı, o kadar hareketliydi ki alışveriş yapanların sesleri uzaktan duyulurdu. Bu çarşı, mücevherat, süs eşyaları, silahlar ve ev eşyaları gibi ürünlerin imalat ve ticaretiyle ünlüydü. Hicretin ikinci yılında, Resûlullah (s.a.v.) Menaha çarşısını belirleyinceye kadar Beni Kaynuka çarşısı varlığını sürdürdü.

İbni Hişam, Beni Kaynuka çarşısının ortadan kalkma sebebini şöyle anlatıyor: Müslüman bir kadın, bir malla çarşıya geldi ve bunları sattı. Bir kuyumcunun yanına oturdu, kuyumcu ise ondan yüzünü açmasını istedi, kadın reddetti. Kuyumcu kadının elbisesinin eteğini sırtına bağladı. Kadın ayağa kalkınca kıyafeti açıldı. Kadın çığlık attı, Müslüman bir adam hemen atılıp kuyumcuyu öldürdü. Bunun üzerine Yahudiler ona karşı toplanıp Müslüman adamı öldürdüler. Olayların duyulmasının ardından Peygamber (s.a.v.) ve ashabı, peygamberimizin (sav) hükmüne razı olup kalelerinden ininceye kadar yahudileri kuşatmaya aldı. Ardından onlara Medine'den ayrılmaları için süre verildi.
Kurban Mahallesi Medine'de meşhur bir konumdur.

Beni Kaynuka Çarşısı ve Bani Kaynuka Kabilesi Konumu

Adının Fadîh Mescidi olmasının nedeni, Ebu Eyyub El-Ensari ve sahabelerden bir grubun -Allah onlardan razı olsun- içkinin yasaklandığı haberini duyunca el-Fadıh'ın su tulumlarını dökmüş olmalarıdır. Bu bölgede yapılan camiye de bundan dolayı Fadîh Camii adı verilmiştir.
Fadîh; hurma ağacının olgunlaşmadan ve nemlenmeden önceki meyvesinden alınan kısımdır.
Aynı zamanda, Beni Nâdir gazvesi sırasında Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in burada namaz kılması nedeniyle Beni Nâdir Mescidi olarak da anılır. 
Cabir bin Abdullah'tan (Allah her ikisinden de razı olsun) rivayete göre, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-, Beni Nadir'i kuşattığında, Fadîh Mesdinin bulunduğu yerde çadırını kurdu ve orada altı vakit namaz kıldı.
İbn Şebbe, Câbir bin Abdullah (Allah her ikisinden de râzı olsun)'dan rivayet etti: Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-, Beni Nadir'i kuşattığında, Fadîh Mesdinin bulunduğu yerde çadırını kurdu. 
Fadîh Mescidinde altı gece namaz kıldı. İçkinin haram kılındığı haberi orada içen Ebu Eyyub ve bir grup Ensar'a ulaştı. Orada içki kaplarını attılar, bütün içkilerini (Fadîh) döktüler. Bu yüzden Fadîh Mescidi olarak isimlendirildi.
İçkiyi yasaklayan ayetin inişiyle ilgili Enes'in rivayetine gelince, o da başka bir yerde, Ebu Talha'nın evindedir. Buhari'de şöyle geçer:

“Ben Ebu Talha'nın evinde insanlara içki servisi yapıyordum. Derken şarabın yasaklandığını bildiren ayet nazil oldu. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bir tellala bunu ilan etmesini emretti. Tellal bunu ilan ediyordu. Ebu Talha bana: "Çık bak bakalım! Bu ses de neyin nesi?" dedi. Ben de çıktım. [Sonra dönüp] şöyle dedim: Bu tellal şöyle bağırıyor: Duyduk duymadık demeyin! Bundan böyle şarap, haram kılındı! Bunun üzerine Ebu Talha bana: Git! Şarapları dök! dedi. O gün Medıne sokaklarından içki aktı. O gün Arapların Fadıhten başka içkisi yoktu. [İçki haram kılınınca] bazı insanlar: "Midelerinde içki bulunan Müslümanlar Allah yolunda öldürüldü. Onların durumu ne olacak?" diye sordu. Bunun üzerine; "İman eden ve iyi işler yapanlara, hakkıyla sakınıp iman ettikleri ve iyi işler yaptıkları, sonra yine hakkıyla sakınıp iman ettikleri, sonra da hakkıyla sakınıp yaptıklarını ellerinden geldiğince güzel yaptıkları takdirde (haram kılınmadan önce) tattıklarından dolayı günah yoktur. (Önemli olan inandıktan sonra iman ve iyi amelde sebattır). Allah iyi ve güzel iş yapanları sever," ayet i nazil oldu.”

Konumu:
Kuba Mescidi'nin doğu tarafında, yaklaşık bir kilometre uzaklıkta olup, Kuba Mescidi'nden gelenlerin sağ tarafında kalır.
 
Fîrûzâbâdî, el-Meġānimü’l-muṭâbe kitabında şöyle der:
Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in namaz kıldığı mescidlerden biridir. Fâdîh Mescidi bugün Şems Mescidi bilinir. Kuba Mescidi'nin doğusunda, vadinin kenarında büyük siyah taşlarla döşeli yer seviyesinden yüksekte olan küçük bir mescittir.

Es-Semhudi, Vefaü’l- Vefa kitabında şöyle demiştir: Bu mescid kare şeklindedir ve doğudan batıya on bir arşın ölçüsündedir. Kıbleden Şam’a yöneliktir.

Fadîh Mescidi ve Beni Nâdir Kabilesinin Konumu

Allah Resulü’nün (sav) Döneminde Başlarda Bu Alan At Yarışı Alanı idi
Abdullah İbn Ömer'in şöyle dediği nakledilmiştir: "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem iyi koşan, güçlü, tımar edilmiş atları Hafya ile Veda' tepesi arasında, daha zayıf olan ve tımar edilmemiş yavaş atları da Veda' tepesi ile Beni Züreyk mescidi arasında yarıştırdı. Hatta bu yarışlara ben de katıldım."
Hadiste geçen Veda Tepesinden kastedilen şudur:
Şu anda Veda Tepesi, kuzeyde el-Davudi Binasının yakınında bulunuyor.
Beni Züreyk Mescid, güney yönünden Gamame mescidinin yakınında yer almaktadır.
Fîrûzâbâdî, el-Meġānimü’l-muṭâbe adlı kitabında Beni Züreyk’in konumunu açıklar: “Beni Züreyk Medine'de bugünkü şehir surlarının ve mescidin önünde olup bir kısmı da bugünkü surların içindedir.
Mescidi Nebevi’nin güneyinde Zervan kuyusu olarak bilinen yerdedir.”

Beni Züreyk Mescidi

Buhari: Ebu Hüreyre’den (ra) rivayet eder. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur “Evimle minberimin arası cennet bahçesinden bir bahçedir, minberim ise havzımın üzerindedir.”
Uzunluğu yaklaşık 26,5 metre, genişliği yaklaşık 25 metre ve toplamda bütün alan yaklaşık 397 m ölçüdedir.
Ziyaretçilere kolaylık olması adına Ravza-i şerefi niteleyen farklı sütunlar vardır. Bu sütunlar beyaz mermerle kaplı olup mermerlerin üzerine kahverengi uzunlamasına dikdörtgenler ve orta kısmına sarı daireler vardır. Sütunların tabanında siyah dikdörtgenler ve çizgiler yeşil ve sarı olan bitişik uzunlamasına dikdörtgenler vardır. Ortalarında siyah daireler vardır. Bu sütunlar, o mekanın Ravza-i Şerif olduğuna işaret eder.
Ravza-i Şerif’e mahsus, herkesin uyması gereken fıkhî hükümler vardır.

Ravzai Şerif (Bahçe-ı Şerif)

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem, Rebiülevvel ayının 12’si Pazartesi günü öğle vaktinde, ortalık iyice ısındığı bir vakit Medine'ye geldi.

Böylece Benî Amr bin Avf’ta Külsüm bin Hidm'e konuk oldu. Sonra Kuba Mescidi'ni inşa etti ve orada Beytü’l Makdis’e doğru namaz kıldı.

Resulullah (Allah'ın salat ve selamı üzerine olsun), cuma günü güneş yükselirken devesi Kasva'ya binip Beni Amr bin Avf'tan ayrıldı.

Beni Salim bin Avf'ın yanında geçti ve Ranuna Vadisi'nde olan mescidlerine gitti. Vakit girince orada Cuma namazı kıldırdı. Cemaat yüz kişiydi. Dolayısıyla bu O’nun (Allah'ın salat ve selamı üzerine olsun) Medine’de kıldırdığı ilk Cuma namazıydı. 

Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem'in) İlk Hutbesi:

Beyhakî:  Resulullah’ın (sav) Medine’ye geldiğinde verdiği ilk hutbesi:

Ebu Seleme bin Abdurrahman bin Avf rivayet etti ki: “Ey insanlar, kendinize ahiret için azık hazırlayıp önceden gönderin. Hepiniz ölecek ve sürünüzü çobansız bırakacaksınız. Sonra Rabbiniz, -arada tercüman veya perdedar olmaksızın- bizzat: -Sana benim peygamberim gelip haber vermedi mi? Ben sana mal vermiş, ihsanda bulunmuştum. Sen bunlardan ahiretin için ne gönderdin? diye soracaktır. O kimse sağına soluna bakacak, hiçbir şey göremeyecek. Sonra önüne bakacak, orada cehennemi görecek. Öyleyse yarım hurma ile de olsa, kendini ateşten korumaya gücü yeten bunu yapsın. Buna gücü yetmeyen bari güzel sözle kendini kurtarsın. Çünkü bir iyiliğe 10’dan 700 katına kadar sevap verilir. Allah’ın selam ve rahmeti üzerinize olsun.


Birinci Husus:  Niye Beni Salim bin Avf’ta?
İkinci Husus: Cuma Mescidi’nin İnşa edilme tarihi:     

*-Peygamber Efendimiz (sav) döneminde inşa edilmiş, daha sonra birkaç kez yenilenmiştir:
Ömer bin Abdülaziz zamanında ve Abbasi döneminde H. 155-159 yılları arasında yenilenmiştir.
Hicri 9. yüzyılın sonlarında çatısı yıkılınca Şemseddin Kavan onu yeniledi.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde Sultan II. Bayezid yenilenmesini emretmiş ve Hicri 14. yüzyılın ortalarında Hasan Şerbetli tarafından yenilenmiştir.

Son genişletme çalışmalarından önce cami, 8 metre uzunluğunda, 4,5 metre genişliğinde ve 5,5 metre yüksekliğinde küçük bir tepenin üzerine inşa edilmişti. Kırmızı tuğladan yapılmış tek kubbeli, kuzeyinde 8 metre uzunluğunda ve 6 metre genişliğinde bir koridor vardı.

Vakıflar Bakanlığı burayı yeniden restore etti ve genişletti.

Hicri 1409 yılında, Kral Fahd bin Abdülaziz buranın restore edilmesini, genişletilmesini ve gerekli tesis ve hizmetlerin sağlanmasını emretti (imam ve müezzin için konut -lojman-, kütüphane, Kur'an-ı Kerim hafızlığı için kurs merkezi ve kadınlar için abdesthanesi ile beraber namaz kılma yeri).

Hicri 1412 yılında ibadete açılan cami, 650 kişilik cemaat kapasitesine sahip oldu. Caminin, dört küçük kubbesinin yanı sıra namaz kılanlara yer açan bir kubbesi ve yüksek bir minaresi vardır

Cuma Mescidi'nin çeşitli isimleri vardır: Vadi Mescidi, Âtika Mescidi ve inşa edildiği yere atıfla Kubeyb olarak da anılır.

Cuma Mescidi: Hazrec kabilesinden Beni Salim bin Avf’ta

Peygamber Efendimiz (sav)'in Medine'ye muhacir olarak geldiğinde kaldığı iki ev

Beni Amr bin Avf'ta yani Kuba bölgesindeki iki ev.

Allah Resulu (sav), geceyi Külsüm'ün evinde geçirir ve gündüzleri Sa’d'ın evinde insanlarla otururdu.

Ekteki tarihi fotoğrafta Külsûm B. Hidm’in evi görülüyor. Bu alana kubbe inşa edilmiştir. (Fotoğraftaki 2 numara buna işaret etmektedir)

Sa’d bin Hayseme’nin evinin olduğu yere bir okul inşa edilmiştir. (Fotoğraftaki 1 numara buna işaret etmektedir)

Külsûm B. Hidm’in ve Sa’d bin Hayseme’nin Evleri (Allah Onlardan Razı Olsun)

Musalla Camii, Mescid-i Nebevi'nin güney batı tarafında Babü’s-Selam'a 500 metre uzaklıkta yer almaktadır. Burası, Resûlullah'ın (s.a.v.) bayram namazını kıldığı son yerdir. Buraya Gamame (Bulut) denmesinin nedeni, namaz kılarken bulutun Allah Resulünü (s.a.v.) güneşten perdelediği söylendiği içindir.

Mescid, Ömer bin Abdülaziz’in (Allah ondan razı olsun) Medine valiliği yaptığı dönemde inşa edilmiş, daha sonra Sultan Hasan bin Muhammed bin Kalavun El-Salihi tarafından Hicri 761 yılından önce yenilenmiştir. Hicri 861 yılında Sultan İnal döneminde onarımları yapılmıştır. Sonrasında Sultan I. Abdülmecid tarafından tamamen yenilenen bu yapı, Sultan Abdülhamid ve Suudiler dönemindeki bazı restorasyonlar dışında aynı şekilde günümüze kadar gelmiştir.

Musalla Mescidi (Gamame)

Buhari: Seleme bin Ekve (r.a.) gelir ve devamlı olarak mushafın bulunduğu sütunun yanında namaz kılardı. Kendisine ey Ebu Müslim senin hep bu sütunun yanında namaz kıldığını görüyorum dediğinde: Resulullah' ın da (S.a.v.) sürekli olarak bu sütunun yanında namaz kıldığını gördüm karşılığını verdi.
Bu sütun kıble tarafından mihrabı nebevide Yemen tarafında mihrabın ayaklarına bitişik yerde bulunur.
Bazı alimlerin dediğine göre:
Muhallega sütunu: iyi olan yaratılmış demektir. Üstünde "Bu muhallega sütunudur" yazmaktadır.
İbn Neccar, bu sütunun Peygamber Efendimiz’e (s.a.v.) özlem duyan kütüğün yerine dikildiğini aktarır ancak sütunun ne zaman yapıldığını belirtmemiştir.
Şu an yeri Mihrabı Nebevi’ye bitişiktir. Adı sütunun üst kısmımda yazılıdır.

Mushaf Sütunu (Mühlike Sütunu)

Benî Saide kabilesi, Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in pek çok hadisinde adı geçen, Ebû Bekir (r.a.)'e biat edilmesi de dahil olmak üzere ümmetin tarihindeki pek çok olaya şahitlik eden bir kabiledir.
Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- Buhari'de geçen şu hadiste rivayet edildiği üzere bu kabileyi övmüştür:
Enes b. Malik der ki: Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem): "Size Ensar ailelerinin veya Ensar'ın en hayırlılarını bildireyim mi? Neccar oğulları, sonra Abduleşhel oğulları, sonra Haris b. el-Hazrec oğulları, sonra Saide oğulları" deyip: "Ensar ailelerinin hepsi de hayırlıdır," buyurdu.
Sa’d bin Ubade:
En şereflilerinden biri olan Sa’d bin Ubâde nakib’lerden biri olup ve Akabe'ye katılmıştır. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem'in hadisini duyunca, bazı sahabilerle aralarında şu diyalog geçti:
Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem): "Size Ensar ailelerinin veya Ensar'ın en hayırlılarını bildireyim mi? Neccar oğulları, sonra Abduleşhel oğulları, sonra Haris b. el-Hazrec oğulları, sonra Saide oğulları" deyip: "Ensar ailelerinin hepsi de hayırlıdır” dedi. Bunun üzerine Ebu Üseyd: “Görmediniz mi Resullulah ensar ailelerinin en hayırlarını seçti, bizi de sonuncu bıraktı” dedi. Sa’d bin Ubade ise hemen Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in yanına gitti ve “Ya Resulullah, ensarın hayırlılarını seçtin bizi ise sonuncu bıraktın” dedi. Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) “En seçkinlerden olmanız size yetmez mi?” buyurdu.
Altında Müslümanların halifelik için Ebu Bekir es-Sıddık'a (Allah ondan razı olsun) biat ettikleri bir gölgelik. Bani Saide gölgeliği, Mescid-i Nebevî'nin kuzeybatı tarafında, Hazrecli Beni Saide kabilesinin evleri arasında yer almaktadır. Gölgelik, ayrı evlerin olduğu Beni Saide kabilesinin içinde bulunduğu bahçelerin içinde bir arazideydi. Beni Saide gölgeliği, içinde çok sayıda Ensarın toplanabileceği kadar büyüktü. Buna rağmen gölgeliğin yetersiz kaldığı durumda gölgeliğin önünde geniş bir alan vardı. Böylece alan daha da genişliyordu. Gölgeliğin yakınında Beni Saide’ye ait bir de kuyu vardı. Bu gölgelik, daha sonra bir binaya dönüştürülmüş, çağlar boyunca çehresi değişmiştir. Kral Selman'ın yeni genişletmesiyle şu anda Mescid-i Nebevi'de yer alan bir bahçedir. 
Buhari'nin Sehl bin Sa’d el-Saidi'den rivayet ettiği hadis üzere Allah Resulü (s.a.v.) gölgeliği ziyaret etmiş ve orada oturmuştur:
O gün Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem dönüp geldi ve nihayet Saide oğulları gölgeliği altında ashabı ile birlikte oturdu. Sonra da: Ey Sehl bize su ver, buyurdu. Ben onlara işte bu kaseyi çıkardım, onunla onlara su ikram ettim, dedi." (Hadisi Sehl'den rivayet eden Ebu Hazim dedi ki:) Sehl bize o kaseyi çıkardı. Biz de ondan içtik. (Ebu Hazim) dedi ki: Bundan sonra Ömer b. Abdulaziz (Medine valisi iken) bunun kendisine hibe edilmesini istedi. O da o kaseyi ona hibe etti.

Beni Saide Sakifesi (Gölgeliği)

1- Hicret sırasında Resûlullah (s.a.v.)'in evlerine misafir olmasıyla şereflendiler. Cumhurun görüşüne göre Rebiülevvel ayının 12’sinde pazartesi günü varmıştır. Bir kısım alim ise; Rebiülevvel ayının sekizinci günü Medine’ye vardığını söyler.

Cuma günü evlerinden çıktı, Buhari'nin rivayetine göre on gece orada kaldı.

Resûlullah (s.a.v.), onların efendileri olan Külsüm bin El Hidm'in evinde konakladı ve ziyarete gelenleri Sa’d bin Hayseme'nin evinde karşıladı.

2- En güzide sahabeler orada toplanmıştır. Bazıları: 
Uveym bin Sâide, (Sa’d bin Hayseme ve diğerleriyle beraber ikinci akabe biatına katılmıştır)
Rifâ’a bin Abdülmünzir (Nakib’tendir)
Sa’d bin Hayseme (Nakib’tendir)
3- Muhacirler ile Ensar arasında sayı olarak en fazla kardeşlik (muâhat) yapılan kabilelerdendir.
4- Onlardan Bedir’e katılanların çokluğu (35 sahabenin) faziletlerindendir.
5- Faziletleri arasında, Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in yaz-kış demeden her cumartesi günü binek üzerinde veya yürüyerek Kuba'ya (onların evlerine) gelmesi sayılır.

Beni Amr bin Avf (Evs):  Hala Kuba Bölgesinde bulunan Evleri ve Pek Çok Faziletlerinden Bazıları

Peygamber efendimiz (sav) muhacir olarak Medine’ye gelip mescidi şerifini kurduğunda ona 3 kapı yaptı. Güney yönüne bir kapı. Kıble, kuzeyde Beyt-i Makdisin olduğu yere doğruydu. Doğu yönüne bir kapı: Babü’n Nebi ve babü Osman diye isimlendirildi sonradan Babü Cibril olarak meşhur oldu. Batı yönüne bir kapı: Bu kapı, Atike binti Abdullah bin Yezid bin Muaviye’nin evine yakın olması nedeniyle Babü Atike olarak isimlendirildi. Günümüzde Babü’r Rahmet olarak bilinmektedir.
Kıble-i Şerif’in değişmesinin ardından güney yönündeki babı değiştirildi ve Mescidi Nebevi’nin kuzey yönüne taşındı. Mescit kapılarının pervazı taştan yapılmıştı.
Halife Ömer bin Hattab (ra) mescide 3 kapı daha ekleyerek genişletti. Böylelikle Babü Cibril ve Babü’n Nisa (bu kapı, Hz. Ömer’in, “bu kapıyı keşke kadınlara bıraksanız, onlara mahsus olsa” demesi üzerine böyle isimlendirilmiştir.) olmak üzere 2 kapı doğuda, Babü’r Rahmet ve Babü’s Selam olmak üzere iki kapı batıda ve son olarak isimleri bilinmeyen iki kapı kuzeyde olmak üzere Mescidi Nebevi 6 kapılı olmuştur.
Halife Osman bin Affan (ra), kapıların genişletilmesini Hz. Ömer (ra) zamanındaki gibi bırakmıştır. 

Babü’n Nisa

Cami, Mescid-i Nebevi'nin güneybatı tarafında, El-Arida Caddesi'nde, Musalla Mescidinin (Gamame) yakınında yer almaktadır.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in ve ondan sonra halife olduğu dönemde Ebu Bekir Sıddık (Allah ondan razı olsun)'ın bayram namazlarını kıldığı yerlerden biridir. Bu nedenle Hz. Ebu Bekir’e nispet edilmektedir.
Ömer bin Abdülaziz (r.a.) Medine valisi olduğu dönemde inşa edilen cami, Hicri 1254 yılında Osmanlı Padişahı II. Mahmut tarafından yenilenmiştir.

Soru: Bu camiler niçin yapıldı?
Sahabelerin Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'e karşı tavrı şöyleydi: Kendilerini ondan daha alt seviyede görüyorlardı. Minber örneğinde yaptıkları gibi:
Yahya, İbn Ebu'z-Zinad'dan rivayet etmiştir: Peygamber (s.a.v.) minberin oturağında oturur ve ayaklarını ikinci basamağa koyardı. Ebu Bekir (ra) halife olduğunda ikinci basamağa çıktı ve ayaklarını alt basamağa koydu. Ömer (ra) halife olduğunda ilk basamağa çıktı ve ayağını yere koydu. Osman (ra) halife olduğunda halifeliğinin altı yılı boyunca bunu yaptı, sonra Peygamber’in (s.a.v.) çıktığı basamağa çıktı.

Ebu Bekir Sıddık (r.a.) Mescidi

Kıymetli sahabe efendimiz Ebu Lübabe Beşir bin Abdulmünzir el-Ensari’ye nispetle Ebu Lübabe sütunu da denir. Bu şekilde isimlendirilmesinin sebebi rivayetlerde şu şekilde geçer:
Ebu Lübabe (ra) kendisini iple mescidi nebevideki bir direğe bağladı. İnsani ihtiyaçlarını gidermesi ve namaz kılması için kızı onun iplerini çözüyordu. On gece kadar bu vaziyet sürdü. 7 veya 8 gün böyle kaldığını söyleyen de vardır. Kendini direğe bağlamasının sebebi ise şudur: Müslümanlar Evs kabilesinin müttefiki olan Beni Kurayza kabilesini kuşatmaya aldığında Sad bin Muaz’ın hakemliğini kabul edip etmeme hususunu sordular, Ebu Lübabe de onlara eliyle işaret etti. “Bu işareti yapar yapmaz Allah’a ve resulüne ihanet ettiğimi anladım.” Der. Ardından mescide geldi ve kendini bağladı. 
Tebük gazvesinde geride kaldığı için, “Allah tevbemi kabul edene kadar hiçbir şey yemeyecek içmeyecek ve kendimi çözmeyeceğim” diyerek kendini bağladığını; 7 gün bu şekilde kaldıktan sonra güçsüzlükten bayıldığını akabinde Allah azze ve celle’nin onu affettiği de söylenir. Allahü teala Ebu Lübabe’yi affettikten sonra insanlar ona Allah seni bağışladı dedi.  Ebu Lübabe ise Allah’ın resulü benim iplerimi çözene kadar ben kendimi çözmeyeceğim diye cevap verdi. Bunun üzerine Nebi (sav) geldi ve onun iplerini elleriyle çözdü.
Bu sütun ravzai şerifin ortasında, Hz. Aişe validemizin sütununun sağında bulunmaktadır. Minber tarafından dördüncü, kabri şerif tarafından ikinci ve kıble tarafından üçüncü sütundur. Sol tarafının üst kısmında açık bir yazı ile “Bu Ebu Lübabe sütünudur, Tevbe Sütunu olarak da bilinir.” Yazmaktadır.


Tevbe Sütunu (Ebu Lübabe Sütunu)

Sa‘d bin Hayseme’nin Evi

Buhari: Enes ibn Mâlik (ra) nakledip edip şöyle dedi: Rasûlullah (S) zamanında insanlara bir kıtlık isabet etti. Bir cuma günü Rasûlullah minber üzerinde hutbe yaparken, bedevinin biri ayağa kalktı ve: Yâ Rasûlallah, mallar helak oldu, çoluk çocuk da aç kaldı. Bizim için Allah'a duâ et de, bizleri suya kandırsın, dedi. Rasûlullah iki elini kaldırdı. Bu esnada gökyüzünde hiçbir bulut parçası yoktu. Bulutlar dağlar gibi- gökyüzüne hücum edene kadar ellerini indirmedi. Sonra, yağmur taneleri O'nun sakalı üzerinden aşağıya doğru yuvarlanana kadar minberinden inmedi. 
O günümüz, ertesi gün, daha ertesi gün ve onu takip eden gün; ta öteki cumaya kadar hep üzerimize yağmur yağdı durdu. Ertesi cuma yine o bedevi, yahud ondan başka bir kimse ayağa kalktı ve: Ya Rasûlallah, artık binalar yıkıldı, mallar suda boğuldu. Binâenaleyh bizim için Allah'a dua ediver, dedi. Bunun üzerine Rasülullah iki elini kaldırdı ve: "Ya Allah, etrafımıza (yağdır); üzerimize değil" diye dua etti. Enes dedi ki: (Bunu söylerken) eliyle semadan hangi tarafa işaret ettiyse, orası açıldı ve Medine, üstü açık bir alan gibi oldu. Kanat Vadîsi bir ay mütemadiyen aktı. Herhangi taraftan kim geldiyse muhakkak bol bol yağmur yağdığını söyledi.
Resulullah (sav)’den yağmur duası istemek için mescide bu kapıdan girdi ve 7 gün boyunca yağmur yağdı. Sonra boğulmaktan korkup diğer cuma günü yağmurun durması için ikinci kez dua istemeye mescide girerken bu kapıdan girdi. Duanın üzerine bulutlar hemen dağıldı. Bu, kullar üzerine bir rahmet olarak kabul edildi ve bu kapı Rahmet Kapısı adlandırıldı. En doğrusunu Allah bilir.

Babü’r Rahmet

İbni Mace: İbni Ömer (ra) rivayet etmiştir ki: Nebi (sav) itikafa girdiğinde Tevbe Sütununun arkasına yatağı serilirdi ya da döşeği konulurdu.
El-Bedr bin Ferhun demiştir ki: Sahih senetle İbni Ömer rivayet etti. Nebi (sav) itikafa girdiğinde onun için yapraklı hurma dallarından yapılmış yatak serilir ve yastığı konulurdu. Kabri şerife doğru sütunların ve kandillerin arasında olurdu. Resulullah (sav) ise burada uzanırdı.

Yatak (Serir) Sütunu

Peygamber Efendimiz'in -sallallahu aleyhi ve sellem- hicreti nedeniyle Veda Tepesinin güney kısmı meşhur olmuştur.
Medine halkı, Tebük dönüşünde Allah Resulü'nü -sallallahu aleyhi ve sellem- kuzey Veda Tepesi’nde karşılamıştır.
Tepe, aslen dağda geçilen bir engel veya yerden yüksekte olan şeydir. Vedalaşan kimsenin, Medine’den yolcusuyla beraber oraya yürümesi nedeniyle buraya Veda Tepesi denilmiştir.
Yâkūt  el-Hamevî der ki:
Medine'ye bakan, Mekke'ye gitmek isteyenlerin geçmesi gereken bir tepedir. İsimlendirilmesin de farklılıklar vardır: Medine'den Mekke'ye giden yolcuların vedalaşma yeridir diyenler vardır. Çünkü Peygamber Efendimiz (Allah ona salât ve selâm eylesin) son seferlerinde Medine’de kalanların bir kısmıyla ya da gönderdiği bazı askeri birlikler ile orada vedalaştı. Veda, Medine’deki bir vadinin adıdır diyen de olmuştur. Doğrusu şudur ki, burada yolcular uğurlandığı için bu şekilde isimlendirilmiş olup bu isim Cahiliyye döneminden kalma eski bir isimdir.

(el-Hamevî, “Mekke'ye gitmek isteyen” derken bu sözleri ile; Mekke batı yönündedir ve batıya giderken daha çok tepe vardır demek istemiştir.)
Mecd’in El-Meğânim adlı kitabında, Yakut'un sözlerini kelimesi kelimesine aktarmış ve şunu eklemiştir:

Nitekim siyer ehli ve tarihçiler bunun Mekke yönünden olduğunu söylemişlerdir. Bugün Medineliler ise onun Şam yönünden olduğunu düşünüyorlar. Sanki İbn Kayyim el-Cevziyye’nin Hedy’deki sözlerine güvenmişler. -Zâdü’l-meʿâd fî hedyi ḫayri’l-ʿibâd kitabını kastediyor- Orada şu şekilde geçer: Veda Tepeleri Şam yönündedir,  Mekke'den gelen oradan geçmez. Sonuç olarak her iki tepeye de Veda Tepesi denir. Doğrusunu Allah bilir.
Bu sözlerinden, Medine’de iki tane Veda Tepesi olduğu anlaşılıyor.
Fotoğrafta işaret edeceğim Kuba yönündeki yerde Güney Veda Tepesi meşhur olmuştur. Bu konuda içimde bir soru işareti kaldı, çok araştırdım ama konuya ışık tutacak bir bilgiye rastlamadım. Allah en iyisini bilir.
- Osmanlı Kuba Kalesi, Güney Veda Tepesinde inşa edilmiştir.


Güney Veda Tepesi

Allah sübhanehu ve teala’nın “Allah, seni insanlardan korur” ayetine karşı sahabelerin Allah resulünü korumasını nasıl izah edelim
Buhari: Hz. Aişe’nin (ra): “Nebi (sav) Medineye geldiğinden gece uyumadı, silah sesi duyduğumuzda ‘keşke ashabımdan biri olsaydı da geceleyin beni korusaydı’ dedi. Birinin orada olduğunu anlayınca ‘Kimsin?’ diye sordu, ‘Ben, Sad bin Ebu Vakkas, seni korumak için geldim' diye cevap verdi. Nebi (sav) böylece uyudu.” dediğini duydum.
Sahabe-i kiram rıdvanullahi aleyhim uzun müddet Resulullah’ın (sav) muhafızlığını yapmaya devam etti. O kadar ki, artık muhafızın dikildiği yer bilinir; Hücrei Nebevi’nin kapısı “Muhafızlar sütunu ve muhafaza sütunu” olarak meşhur oldu.
Bu sütun, hücre-i Nebevinin kapısının dışında sol tarafta kalmaktadır.
Sahabe efendilerimiz rıdvanullahi aleyhim, “Allah, seni insanlardan korur” ayeti nazil oluncaya dek peygamber efendimizin (sav) muhafızlığını yapmaya devam etmiştir.
Önemli bir husus: şüphe yok ki Allah, resulünü (sav) bu ayet nazil olmadan evvel de muhafaza etti ve insanlardan korudu, hem de pek çok beldede. Bu ayetin nüzulünden önce defalarca resullulah’ı (sav) öldürmeye kastettiler.
Allah, seni insanlardan korur: Kıyamete dek, şu bir hakikattir ki Allah, sübhanehu ve teala, resülünü de dinini de korudu.
Yakinen Peygamber efendimizin (sav) kabri şerifini bilmiyoruz, yalnızca bir mekan olarak bilinmektedir.

Muhafızlar Sütunu

Hz. Ali'den (Allah ondan razı olsun) şöyle demiştir: Allah'ın Resulü (sav), şöyle buyurdu: Öldüğümde, beni kuyumun, Gars Kuyusunun 7 kırba suyu ile yıkayın.

Gars Kuyusu: fide dikimi ya da büyümesi için dikilen ağaç.

Kuba'da, Benî Nadir’e ait evlerin yanında bir kuyudur ve çevresinde Beni Hanzala'nın kabri vardır. Kuba Mescidi'nin doğusunda, yarım mil (1.500 metre) kuzeyde, hurma ağaçları arasında; şimdilerde Kurban denilen yerdedir. Güneyinden, Kurban ile Avali Yolu'nu birbirine bağlayan yol geçmektedir. Kuyunun bulunduğu arazi şu anda Abdülbari el-Şavi’nin Hicret Enstitüsü binasına bağlıdır.
 
Kuyu, Peygamber Efendimiz (s.a.v.) Medine'ye gitmeden önce Kuba'da günlerce evinde kaldığı Sa’d bin Hayseme'ye ait olduğundan Kuba'nın kuyularından biri sayılmaktadır.
Bu bilgiler, kuyuyu yeni görünümüne kavuşturacak inşaatı tamamlanmadan öncesine ait bilgilerdir.

Gars Kuyusu

Bu sütun, sol taraftan Muhafızlar sütununun arkasında kalmaktadır. Ravzai şerif sütunlarının sonuncusudur. Üzerinde: “Bu Heyetler Sütunudur” yazılıdır. Fotoğrafta görünmektedir.

Arap heyetler geldiğinde Resulullah (sav), onlarla burada oturup görüştüğü için bu şekilde isimlendirilmiştir.

Heyetler Sütunu

Mescid-i Nebevî'nin güneybatı tarafında, Musalla Mescidi'nin (Gumame) yakınında yer alır. Batı tarafından Kuba Yolu'na, kuzey taraftan ise Gumame Mescidi meydanına uzanmakta ve Buthan Vadisi’sinin doğu ucuna bakmaktadır.

Mescid, Şemseddin Muhammed bin Ahmed es-Salevî tarafından Hicri 850 yılında inşa edilmiştir. Resûlullah (s.a.v.)'in ve O’ndan sonra da el-Faruk Ömer’in (ra) bayram namazını kıldığı yerlerden biri olduğuna inanılan ve bu nedenle Hz. Ömer’e atfedilen bir yerde konumlandırılmıştır. Osmanlı Padişahı II. Mahmud tarafından Hicri 1254 yılında; ondan sonra da oğlu I. Abdülmecid tarafından Hicri 1266 yılında yenilenmiştir.

Kare planlı, kenar uzunluğu yaklaşık sekiz metre olan cami, bazalt taşlardan yapılmış, içi beyaz kağıtlarla kaplanmış ve kireçle boyanmıştır. İç yüksekliği yaklaşık 12 metreye ulaşan kubbeli bir çatıya sahiptir. Güzel çiçek motifleriyle süslenmiştir.

Ömer Mescidi -Allah ondan razı olsun- (Bayram Namazgahı)

Fetih Mescidi, Ahzab savaşında Allah Resulü (s.a.v.)'in çadırının kurulduğu yere inşa edildi:
Cabir bin Abdullah'tan (Allah her ikisinden de razı olsun) rivayete göre, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- Fetih Mescidi'nde Pazartesi, Salı ve Çarşamba günleri olmak üzere üç defa dua etmiştir. Çarşamba günü İki namaz arasında duası kabul edilmiştir. müjde aldığı yüzünden anlaşıldı. Cabir dedi ki: ne zaman ki öenmli bir işim oldu ben duamın kabul edileceğini bilerek o saati bekledim ve o vakitte dua ettim. Müsned
Abdullah bin Evfa'dan rivayetle hadisin Buhari ve Müslim'de geçen aslı kısaca şöyledir:
“Ey Allah’ım! Ey Kur’ân gönderen Allah’ım! Ey düşmanlarla hesabı tez olan Rabbim! Şu kâfir Arap kabilelerini dağıt. Allah’ım! Onların topluluklarını kır, irâdelerini sars.”
Mescid, Sela Dağı'nın kuzeybatı kesiminde yer almaktadır.


Fetih Mescidi

Buhari: Müminlerin Annesi Aişe (Allah ondan razı olsun)  rivayet etmiştir:

İbn Şihab dedi ki: Medine'de bulunan Müslümanlar da Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in Mekke'den çıktığını haber aldılar. Bundan dolayı her sabah Harre'ye çıkıyor ve onu bekliyorlardı, ta ki öğle sıcağında geri dönünceye kadar.
Bir gün uzunca bir süre bekleyişten sonra geri döndüler. Evlerine girdikten sonra Yahudilerden bir adam kendisine ait bir işe bakmak amacıyla onlara ait kulelerden birisine çıkmıştı. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile ashabının beyaz giymiş elbiseleriyle serap içerisinde yaklaşmakta olduklarını gördü. Yahudi avazı çıktığı kadar şöylece bağırmaktan kendisini tutamadı:
Ey Araplar işte sizin beklediğiniz! O şeref kaynağınız geliyor.
Müslümanlar derhal silahlarına koşuştular. Harre'nin dış taraflarında Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'i karşıladılar. Resulullah onlarla birlikte (Medine'nin) sağ tarafına doğru ilerledi ve nihayet Amr b. Avf oğulları mahallesinde konakladı. O gün rebiulevvel ayının pazartesine rastlayan bir günü idi. Ebu Bekir insanları karşıladı, Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem de ses çıkarmayıp bir tarafa oturmuştu. Ensardan gelenler arasında daha önceden Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'i görmemiş olanlar Ebu Bekir (r.a.)’ı selamlamaya koyuldular. Nihayet güneş Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e değince Ebu Bekir gitti ve ridası ile ona gölge yaptı. İnsanlar o vakit Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'i tanımış oldu. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Avf b. Amr oğulları arasında on küsur gün kaldı.

Rivayette: O’nun (Allah ona salat ve selam versin) oturuşunun ve Ebû Bekir'in (ra) Resûlullah'a gölge etmesi tasvir edilir. Yerin Beni Amr bin Avf'ta olduğu açıklanmaktadır.

Bu açıklamalar, Medinelilerin gölgelenme bahçesi ve oradaki Atk kuyusu denilen kuyu hakkında anlattıklarına yakındır. En doğrusunu Allah bilir.

Azk Kuyusu Ve Mustezil Bahçesi

Hafız İbn-i Hacer, El-İsabe kitabının tercümesinde Muhayrik için şöyle demiştir: Muhayrik en-Nadrî Yahudilerin Beni Nâdir kolundandır. Vâkıdî, onun müslüman olup Uhud'ta şehit olduğunu nakleder. O malını Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'e vasiyet etmişti ve bunlar yedi bahçeydi: Mîseb, Sâfiye, Dellâl, Hasnâ, Burka, A‘vâf (A‘râf) ve Meşrube Ümmi İbrâhîm. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), onları sadaka olarak verdi.
Ahbar-ül Medine kitabında İbn Şebbe'nin İbn Şibah'dan rivayet ettiğine göre: O, Resulullah'ın (Allah'ın salat ve selamı ona olsun) Muhayrik’in Uhud’da şehit olmadan önce mallarını Resullullah’a (s.a.v.), bıraktığını (vasiyet ettiğini) Resullullah’ın (s.a.v.), ise onları sadaka olarak bağışladığını söyler. Bunun üzerine Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: “Muhayrik Yahudiler’in, Selman Farisilerin ve Bilal Habeşlilerin öncüsüdür.” 

Süheylî, "er-Ravżü’l-ünüf" adlı eserinde şunları söyler: Beni Nadir'dendir. Resûlullah (s.a.v.) Muhayrik’in mallarını vakfetmiştir. Ayrıca o islamda hapsedilen (göz altına alınan) ilk kişilerdendi.
  
Zührî şöyle der: Yedi bahçe vardı ve isimleri şunlardı: A‘vâf veya A‘râf, Sâfiye, Dellâl, Mîseb, Burka, Hasnâ ve Meşrube Ümmi İbrahim (Hz. Mariya annemiz (ra) orada yaşadığı için bu isim verilmiştir).

Resulullah’ın (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Medine-i Münevvere’ye Vakfettikleri

Bu mescid, Mescid-i Nebevî'nin batısında, Medine'nin kuzeyine doğru sol tarafta, Menâha Caddesi yakınındadır. Mescid-i Nebevî'ye uzaklığı dört yüz metreden daha fazla değildir. Mescid, Ebu Bekir Sıddık (r.a.) Mescidi yakınında olup Gamame Mescidinin kuzeybatısında yer almaktadır.

es-Semhudi, İbn Şibah ve İbn Zebale'den, Ebu Hureyre'den (Allah ondan razı olsun) rivayetle şöyle dedi: Allah'ın Resulü, Allah'ın salat ve selamı üzerine olsun, medinede ilk kıldığı  Ramazan ve Kurban Bayramlarını Hakim ibn el-A'adah'ın evinin avlusunda, hamallarla (yani onları yapan ve satanlarla birlikte) bayram namazı kıldı. 

İbn Şibah'ın rivayetine göre; mescidin Ali bin Ebi Talib'e (Allah ondan razı olsun) atfedilmesi Osman bin Affan -Allah ondan razı olsun- Medine'de kuşatma altındayken Hz. Ali’nin (Allah ondan razı olsun) burada bayram namazını kıldırmasından kaynaklı olabilir. 
es-Semhudi’ye göre mescidin Ali bin Ebi Talib'e (Allah ondan razı olsun) atfedilme sebebi Rasûlullah'ın (s.a.v.) ikinci bayram namazını bu mescitte kıldığını, Ali'nin de (Allah'tan razı olsun) Osman bin Affan'ın kuşatma günlerinde mescitte halka bayram namazı kıldırmasıdır.

Ömer bin Abdülaziz'in Medine valiliği sırasında yaptırılan cami, Hicri 881 yılında Medine valisi Zieygam el-Mansuri tarafından yenilenmiş, daha sonra da Osmanlı sultanı I. Abdülmecid tarafından hicri 1269 yılında yenilenmiştir. 

Yapısı dikdörtgen planlı olup, doğudan batıya uzunluğu 35 metre, genişliği ise 9 metredir.

Bazalt taşlardan inşa edilen caminin dış surların girişinin üzerinde şu sözler yazılı olan bir levha vardır:

Hz. Ali Camii (H.881 / M 1476) - caminin yapıldığı tarihtir - ve şu dizeler yazılıdır:
Sultanımız Abdulmecid'in hayır işleri, uzun zaman boyunca eksilmeden devam etmiştir. 
Onun kurduğu yapılar sağlam temeller üzerine kurulmuştur. Zira o, işlerinde hem isim hem de fiil olarak güzel bir yönetici idi.
Onun yaptırdığı cami, Darü'l-Baha'nın içinde, güneşin parlaklığını aşan bir güzelliğe sahiptir. 
Bu cami için yazılan tarih, "Melikimiz Abdulmecid-i Ali'nin yüce saltanatı boyunca var olacaktır" 
Tarih: 1269 H.

Musalla Bölgesindeki Ali -Allah ondan razı olsun- Mescidi

Evleri Kuba Mescidi'nin güneydoğusuna yaklaşık 500 metre uzaklıkta olup, Evs kabilesine mensupturlar. Resûlullah'ın (s.a.v.) Beni Vâkıf mescidinde namaz kıldığı rivayet edilir.

Benî Vâkıf’tan bir sahabe: Hilâl bin Ümeyye (Allah ondan razı olsun)

Ensar'dan ilk Müslüman olanların arasındadır. Beni Vâkıf'ın putlarını kırma görevini alan  ve aynı zamanda tebük şavaşından geri kalan üç kişiden biriydi. Buhari’de ve diğer hadislerde geçen rivayetlere göre, Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in huzurunda eşine kazf şuçunda bulunmuştur. (Eşini zina etmekle suçlamıştır, o sırada nâzil olan âyetler gereğince Hilâl bu konuda doğru söylediğine, karısı da onun yalan söylediğine dair yemin ettiler.) 
Fetih günü Benî Vâkıf’ın bayrağını taşımıştır.
İlişikteki fotoğraf Benî Vâkıf kalesinin kalıntılarını göstermektedir

Evs Kabilesinden Vâkıfoğulları

Eski binada Kasva'nın (devenin) çöktüğü yer, kubbeli bir oturak ile ve çevresi bir mihrap ile tespit edilmiştir. Aşağıdaki eski fotoğrafta görülmektedir:
Bugünkü genişlemede Kuba Mescidi'nin inşası başladığında burası mescidin ortasında kaldı. Bu nedenle kubbenin üst kısmındaki iki daire ile yeri belirlendi. İki daireyi göstermek için aralarına nokta nokta düz bir çizgi koyduk. Aşağıdaki resimde gösterilmiştir.
Bu fotoğrafta çizgi yok, yani camiinin şu anki gerçek fotoğrafı.

Eski ve yeni Kuba Mescidi'ndeki deve dinlenme noktası

İtbân bin Mâlik’in Evi

Buhari:
İbn Şihab'dan, rivayet edilir: ''Itban b. Malik -ki Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ashabından olup, ensardan Bedir'de hazır bulunanlardan idi- Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in huzuruna vararak: Ey Allah'ın Rasulü dedi. Artık ben gözlerimi tanıyamaz oldum (gözlerim pek iyi görmüyor), üstelik ben kavmime namaz kıldınyorum. Yağmur yağdı mı benimle onlar arasındaki vadi selolup taşıyor ve onların mescidlerine gidip, onlara namaz kıldıramıyorum. Bu sebeple ey Allah'ın Rasulü, senin,şeref verip evimde namaz kılmanı ve orayı da namazgah edinmeyi arzu ediyorum, dedim. Allah Rasulü de: İnşallah dediğini yapacağım, diye buyurdu. Itban dedi ki: Ertesi sabah gün yükseldiğinde Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile Ebu Bekir geldiler. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem izin istedi, ben de ona izin verdim. Oturmayıp, içeri girdi. Sonra bana: Evinin neresinde namaz kılmamı arzu edersin, diye sordu. Ben de evin bir tarafını gösterdim. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ayakta durup, tekbir getirdi. Biz de saf tuttuk. İki rekat kıldı, sonra selam verdi. Onu hazırladığımız bir hazıre çorbası için alıkoyduk. O yurdun ahalisinden çok sayıda adamlar da evde toplanıp bir araya geldiler. Onlardan birisi: Malik b. ed-Duhşun nerede, diye sordu. Birisi: O bir münafıktır, Allah'ı ve Rasulünü sevmez, dedi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Böyle deme, sen onun Allah rızasını isteyerek la ilahe illallah dediğini görmüyor musun dedi. Adam: Allah ve Rasulü daha iyi bilir, dedi." Itban dedi ki: "Bizler onun yüzünün ve nasihatinin münafıklara yönelik olduğunu görüyoruz, dedik. Allah Rasulü şöyle buyurdu: Şüphe yok ki Allah, Allah'ın vechini isteyerek la ilahe illallah diyen kimseye ateşi haram kılmıştır."


Evin bulunduğu yere, İtban bin Malik Mescidi inşa edildi:

Bu mescid, Beni Salim bin el-Hazrec'de bulunmaktadır. Cuma Mescidi'nin kuzeyinde, Elberhada karşısında olan  Cuma Mescidi'ne yaklaşık 60 metre mesafededir.


Peygamber Efendimiz’in (sav) Beni salim bin Avf’ta Ziyaret Ettiği Ev

Beni Uneyf’te bulunması nedeniyle Beni Uneyf Mescidi denir. Beni Uneyf kabilesi, Evs'li Benî Amr bin Avf'ın müttefikleriydi. Evleri Kuba'da Benî Amr bin Avf ile Usbe arasındaydı.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in Medine'ye muhacir olarak geldiğinde sabah namazını burada kılması nedeniyle bazı alimler buraya Musabbah Mescidi adını vermişlerdir.

Beni Uneyf’te, pınarın suyunda yazılı bir eğitici jest vardır: Resûlullah (s.a.v.), genç bir çocuk olan Talha bin Berâa'yı ziyaret etmeye gitti: 

Ebu Davud: Husayn b. Vahvah'dan (rivayet olunduğuna) göre;  Talha Îbnü'l-Bera hastalanmış. Bunun üzerine Nebi (s.a.v.) ziyaret etmek üzere yanına varmış da: "Talha'yi, ölüm kendisine yaklaşmış halde görüyorum. (Ölecek olursa) bunu bana habir veriniz. (Teçhiz ve tekfin işlerinde de) acele ediniz. Çünkü bir müslümanın cesedini ev halkı arasında bekletmek gerekmez.” buyurmuş.

İbni Esir’de şu ziyade kısım vardır: Talha vefat etti. Arkasından karanlık çöktü. Ayrıca Talha da “Beni, Rabbime çabuk kavuşturun. Hiç bekletmeden gömün. Peygamber'i de çağırmayın. Çünkü benim yüzümden yahudilerin suikasdına uğramasından çekiniyorum.” diye vasiyette bulunduğu için Peygamber'e haber vermeden onu gömdüler.

Peygamber'e (sav) durumu sabah olunca haber verdiler. Peygamber (sav) gidip Onun kabrinin üzerinde durdu. Halk da Peygamberle beraber saf bağladı. Sonra Peygamber ellerini kaldırarak "Ey Allah'ım! Yüzüne güldüğün, onun da sana güldüğü halde Talha ile mulâki ol"diye dua etti.

Bazıları buna Musabbah Mescidi diyor ama doğru olan, (Allah en iyisini bilir) Beni Uneyf Mescidi olduğudur.

Beni Uneyf ve Beni Uneyf Mescidi (Mescid-i Musabbah de denilir)

Birincisi: Bu mescidde, yalnızca Resûlullah (s.a.v.)'ın şehrinde eda edilen beş sünnetten biri eda edilir:
Buhari: İbn Ömer (r.a.)'den şu rivayet edilmiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem her cumartesi yürüyerek veya binitli olarak Kuba mescidine giderdi. Abdullah bin Ömer r.a. de böyle yapardı.
İkincisi: Orada namaz kılmak umreye eşittir.
Süheyl bin Huneyf (r.a.)'den rivayet edildiğine göre; Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyke buyurdu. demiştir: “Evinde abdest aldıktan sonra Kuba mescidine gelerek içinde bir namaz kılan kişi için bir umre'nin ecri gibi ecir vardır.”
Üçüncüsü: Kuba Mescidi, Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem'in Medine'de yaptırdığı ilk mescittir.
Kurulmasına katıldığı ilk mescit,
Namaz kıldığı ilk mescit,
Ve yapımına katıldığı ilk mescittir.

Dördüncüsü: Allah Resulü (s.a.v.) muhacir olarak Medine'ye geldiğinde Kuba halkı, Allah'ın Resulü'nü karşılama şerefine erişti ve Buhari'nin rivayet ettiğine göre onlarla 10 küsur gece kaldı.

Beşincisi: Bazı alimlerin ifadelerine göre Cenab-ı Hak, bu mescidi ve halkını övmüştür:
{İlk günden temeli takva (Allah’a karşı gelmekten sakınmak) üzerine kurulan mescit (Kuba mescidi), içinde namaz kılmana elbette daha lâyıktır. Orada temizlenmeyi seven adamlar vardır. Allah da tertemiz olanları sever.} Tevbe 108

Kuba Mescidi ve Onun Bazı Faziletleri

Buhari: Abdullah İbn Ömer'in şöyle dediği nakledilmiştir: "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem iyi koşan, güçlü, tımar edilmiş atları Hafya ile Veda' tepesi arasında, daha zayıf olan ve tımar edilmemiş yavaş atları da Veda' tepesi ile Beni Züreyk mescidi arasında yarıştırdı. Hatta bu yarışlara ben de katıldım."
Hadiste geçen Veda Tepesinden kastedilen şudur:
Şu anda Veda Tepesi, kuzeyde el-Davudi Binasının yakınında bulunuyor.
Beni Züreyk Mescid, güney yönünden Gamame mescidinin yakınında yer almaktadır.
Hicri 1391 yılında bu meydanı belgelemek için yaklaşık olarak meydanın ortasına Yarış Mescidi adı verilen bir cami inşa edildi.
Bu cami, Mescid-i Nebevi'nin kuzeybatı tarafında, Ebu Bekir El-Sıddık (Saltana Caddesi) yolundan tünelin sağ tarafına yakın bir yerde yer almaktadır.

Caminin kuzey girişinin köşesinde şöyle yazılıdır: “Kral Faysal bin Abdülaziz Hazretleri zamanında, Allah gücünü artırsın, H. 1391 yılında yeniden inşa edilmiştir.”

Girişin sağ tarafında Yarış Mescidi yazan bir tabela vardır.
Cami, Hicri dokuzuncu yüzyılda Haremeynin kadısı Allamelerin Seyyidi Muhyiddin el-Hanbeli tarafından yaptırılmıştır.
Cami şimdi Kral Abdullah bin Abdülaziz Vakıf Meclisi olarak yeni bir görünümle anne ve babası adına inşa ediliyor.

Yarış Meydanı, Yarış Mescidi

Buhari: 

Enes b. Malik'den rivayet edilmiştir: Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Ümmü Haram Bînti Milhân'ın yanına girer o da kendisine yiyecek takdim edermiş. Ümmü Haram, Übade b. Sabitin nikâhı altında imiş. Bir gün Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) yine onun yanına girmiş o da kendisine yemek takdim etmiş.. Sonra (Efendimizin) başını taramaya oturmuş. Derken Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) uyumuş. Sonra gülerek uyanmış. Ümmü Haram diyor ki: Ben: Seni güldüren nedir ya Resûlallah? dedim. «Ümmetimden bir takım insanlar!. Bana Allah yolunda gaza ederlerken arz olundular. Şu denizin enginine tahtlar üzerinde kırallar olarak yahut tahtlar üzerinde kırallar gibi binip gidiyorlar. (Bu iki cümleden hangisini söylediğinde râvi şekk etmiştir.) Ümmü Haram demiş ki bunun üzerine ben:  Yâ Resûlallah Allah'a dua et beni onlardan eylesin. Dedim. Ona dua buyurmuş sonra başını (yastığa) koyarak uyumuş. Sonra gülerek uyanmış. Ümmü Haram diyor ki ben iyine:  Seni güldüren nedir ya Resûlallah dedim. O birinci defada dediği gibi: «Ümmetimden bir takım insanlar!.. Bana Allah yolunda gaza ederlerken arz olundular...»    buyurdu. Ben: Ya Resûlallah Allah'a dua et beni onlar'dan eylesin. Dedim. «Sen evvelkilerdensin!»   buyurdular. Sonra Ümmü Haram Binti Milhân Muaviye zamanında (Gemiye) binmiş ve denizden çıktığı anda hayvanından düşerek vefat etmiştir.

Bu O’nun (Allahın salat ve selamı üzerine olsun) peygamberliğinin alametlerinden biridir,.

Ümmü Haram bint Milhan'ın kabri Kıbrıs'tadır. “Bu, salih bir kadının mezarıdır” diyorlar. Allah ona rahmet etsin.

Hişam şöyle demiştir: Doksan bir yılında bikakis sahilinde onun mezarını gördüm ve mezarı başında durdum.

Murtaza ez-Zebidi’nin, (Allah rahmet eylesin) Tacül-Arus kitabında şöyle geçiyor: Adanın eteklerinde harika bir yeri var, Beytülmakdis’e giderken denizde yanından geçtim. Onun kabrinin yanında çok büyük vakıflar ve hizmetler olduğunu söyledim. Bunun Ümmü Haram bint Milhan'ın kerameti olduğu söylenir.

İnsanların orada: “Bu, salih bir kadının mezarıdır” deyip ona saygı duyduğunu ve yağmur duasını orada yaptıklarını zikreder.


*- Ümmü Haram bint Milhan'ın Evinin Yeri:

Ümmü Haram (Allah ondan razı olsun), Beni Ganem bin Salim bin Avf el-Ensari el-Hazreci'den olan Ubade bin Samit'in (Allah ondan razı olsun) hanımıdır. Evi Hz. Kuba Mescidi yakınlarındadır.

Sahihi Müslim: İbn Ömer r.a.'den şu rivayet edilmiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Kuba'ya binitli veya yaya giderdi. İbn Nümeyr, Nafi' aracılığıyla Nebi'in burada iki rekat namaz kıldığını da rivayet etmiştir.
Ümmü Haram, bu mübarek yerde -Kuba- ikamet etmiş, buranın halkından biri sayılmış ve Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'ın kıymeti olan biriydi. Resûlullah’ın (sav) ona ikramlarda bulunduğu, onu evinde ziyaret edip, evinde kaylule yaptığı ve bazen de namaz kıldığı hadislerde geçmektedir.

Soru: Allah Resulü (s.a.v.) Ümmü Haram'ın evine nasıl girdi? Ve onun evinde kaylule yaptı?
Nevevî (Allah ona rahmet etsin) şöyle der: Ümmü Haram, Ümmü Süleym'in kız kardeşidir ve onlar, Allah Resulü'nün (Allah onu kutsasın ve ona huzur versin) teyzeleriydi. Nesep veya süt kardeşlik yoluyla birbirlerinin mahremiydiler. Mahrem oldukları için beraber yalnız kalmaları caizdir. Resulullah (sav) sadece onların yanına girerdi. Eşlerinden başka hiçbir kadınla yalnız kalmazdı/onların yanına girmezdi.
Müslim'in bir başka rivayetinde ise bu iki teyzeyle olan yakınlığın derecesini ve Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in onlara yaptığı ziyareti şöyle anlatır:
Enes'den naklen rivayet etti: Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) yanımıza girdi. Evde ben, annem ve teyzem Ümmü Haram'dan başka kimse yoktu. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem): «Kalkın size namaz kıldırayım!» buyurdu. (Bu teklif namaz vakti dışında idi) Bize namaz kıldırdı. Bir adam sâbit'e: Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Enes'i nereye durdurmuş? diye sormuş. Sabit: Onu sağ tarafına durdurmuş; demiş. Enes demiş ki: Sonra Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bize, hâne halkına, bütün dünyâ ve âhiret hayırlarını dua etti. Annem: Yâ Resulallah! Bu senin hizmetkârçığındır. Allâha onun için duâ et!» dedi. Bunun üzerine Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) benim için bütün hayırları duâ etti. Bana yaptığı duâ'nın sonu şöyle demek oldu: «Yâ Rabbî, bunun malını ve zürriyetini çoğalt, ve kendisine bu husûsda bereket ihsan eyle!»

Ümmü Haram'ın kocası Ubade’nin Beni Salim bin Avf'taki evinin yeri:

Bunlar arasında: Evs bin Samit ve Itban bin Malik (Allah onlardan razı olsun). Evleri Cuma mescidine yakındır ve Cuma Mescidi'nin doğu tarafında yer alır.

Ümmü Harâm bint Milhân’ın (ra) Evi

Ebu Üseyd es-Sâ'idi radıyallahu anh anlatıyor: "Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm Nebit çarşısına gidip ona baktılar ve: "Burası sizi münâsip bir çarşı değildir" buyurdular. Sonra bir başka çarşıya gidip baktılar Yine: "Burası da size uygun bir çarşı değil" buyurdular. Sonra şu çarşıya döndü, içini dolaşıp (tedkik buyurdular) ve: "İşte sizin çarşınız burasıdır! Sakın burası daraltılmasın ve burada (satış ve alış) yapanlardan vergi alınmasın" buyurdular” (İbni Mace)

Bu rivayet ise Nebit Çarşısının yerini tespit etmeyi sağlıyor: 

İbn Şibah, Salih bin Keysan'dan rivayetle şöyle demiştir: Resûlullah (s.a.v.) Baki'uz Zübeyr'in bulunduğu yere bir kubbe vurdu ve şöyle dedi: Burası sizin çarşınızdır. Bunun üzerine Ka'b bin Eşref geldi, oraya girdi ve halatı kesti. Bunun üzerine Resûlullah (s.a.v.) şöyle dedi: "sorun değil, onu daha sağlam bir yere taşıyacağım." Bunun üzerine onu Medine çarşısının bulunduğu yere taşıdı ve şöyle dedi: Burası sizin çarşınızdır, çarşıda yer tutmayın, alıp satandan vergi alınmayacaktır.

Bu rivayetler, Baki'uz Zübeyr'in Nebit çarşısı olduğunu veya onun bir parçası olduğunu göstermektedir. Baki'uz Zübeyr'in, Mescid-i Nebevî'nin güneydoğusunda ve Baki mezarlığının neredeyse batı tarafında yer almaktadır.


Nebit Çarşısının Tarihi:

Nebit pazarı, Cahiliye döneminde şehrin en eski pazarlarından biri olarak kabul edilmektedir. Bunun delili olarak, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) dedes
i Haşim bin Abd Menaf'ın hikayesi gösterilir. Haşim bin Abd Menaf'ın Medine'ye gelip Abdulmuttalib bin Haşim'i doğuran Selma bint Amr el-Neccariye ile evlendiğinde:

Bunun üzerine Haşim, ticaretin yapıldığı Kureyş kervanına gitti. Medine’ye doğru yol aldıklarından Nebit çarşısında durdular, ve orada yıl boyunca kurulan bir çarşıya rastladılar ve oraya gelen insanları gördüler. O çarşıda alışveriş yaptılar. Çarşının merkezinde, kendisi adına ne alınıp satılacağını emreden bir kadın gördüler. Hem kararlı, asil hem de güzel bir kadın gördü. Haşim dul mu yoksa evli mi diye o kadını sordu. Dul olduğunu, Uhayha bin Cülah ile evlenip ondan Amr ve Mabed adında iki çocuğu olduğunu ancak kocasının ondan ayrıldığı söylenildi. Kavmi arasındaki şerefi nedeniyle evleneceği kişiye kendi durumunun kendi ellerinde olması, eğer kocasından hoşlanmazsa kendi isteğiyle kocasından ayrılabileceğine dair şart koşuyordu. İşte bu kadın Selma bint Amr bin Zeyd bin Lebid bin Hidaş bin Amir bin Ganim bin Adi bin Neccar idi. Haşim ona evlilik teklifinde bulundu. Selma bint Amr, Haşim’in şerefini ve soyunu öğrenince onunla evlenmeyi kabul etti. Haşim orada yemek verdi, onunla beraber kervanda bulunanlar evlilikleri için dua etti. O kervanda Abdi Menaf, Mahzumoğulları ve Sehmoğullarının aralarında olduğu 40 kişi vardı.  Hazrec’ten bazı kimseler çıkıp dua etti. Arkadaşları ile beraber günlerce orada kaldı. Selma bint Amr, Abdulmuttalib’in hep yanında kaldı ve ondan en büyüğü Şeybe adında çocukları oldu.

Bu rivayet, Nebit pazarının Beni Neccar'ın evlerinin yakınında olduğuna işaret etmekte ve aynı zamanda kadının toplumdaki rolünü de açıklamaktadır.
Bu pazar, İslam'ın başlangıcına kadar kurulmaya devam etmiş, daha sonra Medine’nin ana pazarı haline gelen Mescid-i Nebevi'nin batısında bulunan Peygamber efendimizin (sav) çarşısının açılması ile yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Nebit Çarşısı arazisi ise, Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem)’in hibe etmesi ile Zübeyr bin Avvam'ın (Allah ondan razı olsun) oldu.
Siyeri Nebevi’de birkaç rivayette bu pazardan bahsedilmiştir:

1- Cabir bin Abdullah (Allah her ikisinden de razı olsun)'dan rivayetle şöyle dedi: Birisi ticaret malı ile geldi, onu Nebit çarşısında sattı. Dediler ki: Mallarını nereden aldın? O adam dedi ki: Ben Necid'den geldim ve sizin için toplanmış kaplanları ve tilkileri gördüm. Siz ise onlardan habersizsiniz. Daha sonra onun bu sözleri Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'e iletildi de onlara karşı 400 sahabe ile birlikte sefere çıktı. 700 veya 800 kişiydi diyenler de vardır.

Başka bir rivayette:

Cabir (ra) rivayet eder: Resûlullah (s.a.v.), yanında Ömer ibn Hattab (Allah ondan razı olsun) ile Nebit çarşısına uğramıştı. Bir kadın yanına geldi ve şöyle dedi: “Ya Resûlullah, bana karşı kocam evde kadın gibidir. Ben Müslüman bir kadınım, Müslüman kadının sevdiği şeyleri severim.” Resûlullah (s.a.v.): “onu bana getir” buyurdu, kadın sonra kocasıyla beraber geldi. …

Önemli bir husus:

İbn-i Zebale'nin bir rivayetinde Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Baki'u'z-Zübeyr'de namaz kıldığı bildirilmektedir. Bu demektir ki, Nebit çarşısı satılıp ismi "Baki'u'z-Zübeyr" olarak değiştikten sonra bu olay olmuştur. Burası satılınca, çocukları ve torunları için evler inşa edilmiş. Allah Resulünün (Allah’ın salat ve selamı üzerine olsun) namaz kıldığı yere de Baki'u'z-Zübeyr mescidi yapılmıştır.

Baki'u'z-Zübeyr Mescidi: İbn Zebale, Ata' bin Yesar'dan rivayet etmiştir, Peygamber (s.a.v.) Baki'u'z-Zübeyr’de iki rekat Duha namazı kıldı. Sahabeler: “Bu, senin kılmadığın bir namazdır.” Dedi. Peygamber Efendimiz ise “Bu, arzu ve korku namazıdır, o halde onu kaçırma.” Buyurdu. 


Nebit Çarşısındaki Ticari Hareketlilik

Bu pazardaki ticari faaliyetlerin çok çeşitli olduğu, burada hayvan, kıyafet ve benzeri şeyler satıldığı rivayetlerden anlaşılmaktadır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) dişi sarı devesini ve kabağını bu çarşıdan satın almıştır. Bu ise pazara Medine dışından ticaret malları getirildiğini gösterir:

Muhammed bin Ömer, Abdüsselam bin Cübeyr’den o ise babasından rivayetle şöyle dedi: Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- “ Bol sütlü Yedi devesi vardır. Zülcedr'de olur, birisi cammade olurdu., sütü gider gelirdi. Bir devenin ismi mehra, diğer deveye lekha, bir diğerine şakra , ve diğer birisine debba denilirdi.. Sa’d bin Ubade mehre devesini Beni Âkil’in hayvanlarından göndermişti, sütü çok boldu. Şakra ve eddeba AlNebit çarşısında Beni Amir'den satın alınmıştı.

Peygamber Efendimiz (sav) de bu pazardan giymek için bir elbise satın aldı:

Deniliyor ki: Hakim bin Hizam, Hudeybiye anlaşmasında o elbiseyi getirdi, kervanla Şam’a gidecekti. Elbiseyi Resûlullah (s.a.v.)'e gönderdi, fakat o “ben müşriklerin hediyesini kabul etmiyorum” dedi. Hakim dedi ki: Hediyemi reddetmesi beni çok kaygılandırdı ve onu Nebit çarşısında Saim Samni'ye sattım. Zeyd bin Hârise oraya girdi ve onu satın aldı, ben de Resûlullah (s.a.v.)'i, Allah ona salât ve selâm versin, sonra onu giyerken gördüm ve o da olayın geri kalanını anlattı.

Peygamber Efendimizin (Sallallahu Aleyhi ve Sellem ) Çarşısı

Peygamber Efendimizin (sallallahu aleyhi ve sellem) Parmaklarının Arasından Su Fışkırması

Ebu Said el-Hudri'nin babası Malik bin Sinan'ın (Allah her ikisinden de razı olsun) kabri ez-Zevra’ya yakındır.

Buhari: Enes r.a. dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ez-Zevra denilen yerde iken ona bir kap getirildi. Elini o kaba daldırdı. Su, parmakları arasından kaynamaya başladı. Etrafında bulunanlar abdest aldılar. Katade dedi ki: Enes'e: Kaç kişi idiniz, diye sordum. O: "Üçyüz yahut üçyüz kadardık" dedi.

Ebu Nuaym'ın rivayetine göre, Şerik bin Ebu Nemr'in Enes'ten rivayet ettiğine göre, suyu getirenin kendisi olduğu ve Peygamber Efendimiz'e (sallallahu aleyhi ve sellem) Ümmü Seleme'nin evinden getirdiği, suyla işleri bittikten sonra onu Ümmü Seleme'ye iade ettiğini ve içindeki suyun hiç eksilmediğini aktarır.

Ebu'l-Lahm'ın azatlısı Umeyr’in Sahih İbni Hibban'daki rivayetinde ez-Zevra'nın yeri şöyle belirtilmektedir:

Ebu'l-Lahm'ın azatlısı Umeyr: Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'i, ez-Zevra'ya yakın bir yerde bulunan Yağ Taşları'nda ayakta, ellerini kaldırmış, başı aşağıda, avuçları yüzüne dönük olarak yağmur duası yaparken gördü. 
Yağ Taşları, Malik bin Sinan (ra) Mescidinin yanındadır.
Dikkat çeken husus:
a- Ebu Said el-Hudri'nin babası Malik bin Sinan (Allah her ikisinden de razı olsun) Uhud'da şehit edildi ve Ashab-ı Aba’ bölgesine defnedildi (Hamata’ya yakın kabrine bir mescit yapıldı). Yani El-Hamata yerleşim bölgesi. Mescid-i Nebevi'nin batısında yer alan Bersim çarşısının ortasında, birinci surların dışında, Ayniyye Caddesi'nden El-Munaha'ya giden duvarın sağında, Malik bin Sinan (Allah ondan razı olsun) mescidinin batı tarafındadır. Ekteki levhada görülmektedir.
b- Neden buraya defnedildi? Defnedildiği yerin önemi nedir? 
c- Çeşitli pek çok yerde Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in parmakları arasından su fışkırdı. Bu mucize, Musa aleyhisselam'ın kayadan su fışkırması mucizesinden daha büyüktür. Genel olarak bu taşların adetidir ama et ve kandan oluşan elden su fışkırması, O’ndan -sallallahu aleyhi ve sellem- başkasının vaad edemeyeceği bir şeydir.

ez-Zevra

Medine-i Münevver ve çevresindeki en önemli doğal alanlardan biridir. Mescid-i Nebevi'nin kuzey tarafında, 5,5 km uzaklıkta, doğudan batıya doğru uzanan ve hafif kuzeye eğimli sıradağdır. 
Sekiz kilometre uzunluğunda, 2-3 kilometre genişliğinde ve en yüksek rakımı 1070 metredir. Kayalarının çoğu kırmızı granit, bazı kısımları ise koyu yeşil ve siyah renktedir.
Yılın çoğu gününde yağmur suyunu tutan (Meharis) adı verilen doğal oyuklara sahiptir.
Onun faziletleriyle ilgili pek çok hadis vardır. Bazıları vermek gerekirse;
Buhari ve Müslim: 
- Ebu Humeyd dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile birlikte Tebuk gazvesinden dönüyorduk. Nihayet yüksek bir yerden Medine'yi gördüğümüzde şöyle buyurdu: İşte bu Tabe'dir, bu da bizi seven, bizim de kendisini sevdiğimiz bir dağ olan Uhud'dur."
Buhari ve Müslim: 
- Enes b. Malik r.a.'dan rivayete göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Uhud dağını görünce: "Bu bizi seven, bizim de kendisini sevdiğimiz bir dağdır. 
Hicretin üçüncü yılının Şevval ayında iki ordu karşılaştığı gün Uhud günü orada bazı olaylar yaşandı.
*- Bizden hoşlanmayan ya da bizim hoşlanmadığımız bir yer var mı?
Uhud, bizi seven ve bizim de onu sevdiğiiz bir dağdır. Bunda hiçbir şüphe de yoktur ama bizden hoşlanmayan ya da bizim hoşlanmadığımız bir yer var mı?
En iyisini Allah bilir bunun cevabı şu şekildedir:
Birincisi: Medineliler Uhud’u gördüklerinde Uhud günü sevdiklerini hatırlardı. Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- de bunların arasındadır. “Uhud bizi sever, biz Uhud’u severiz” Buyurmuştur. Bunun dağ ve o gün orada yaşananlar ile ilgisi yoktur. 
İkincisi: Bazı alimler, Uhud dağının, diğerlerinden daha fazla sevildiğini ve bu durumun dile getirildiğini söyler. Allah en iyisini bilir.

Uhud Dağı

Yani müşriklerin Uhud günü Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in bineğinin yoluna kazıp içini  samanla doldurup hazırladıkları tuzak.
Şehitler Mezarlığı'nın yaklaşık 200 metre kuzeyinde yer alır, konumu ed-Durru’s Semin'de belirtildiği gibi bir kubbe ile belirlenmiştir.
Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) bineği oraya düştü. Resulullah (sav) yaralandı, başındaki miğfer kırıldı ve yüzünden kanlar aktı. Sağ alt rebaiyye dişi kırıldı. Hz. Ali ve Hz. Talha (Allah onlardan razı olsun) derhal Peygamber Efendimizi (sav) çukurdan çıkarmaya davrandılar.  
Buhari: 
Sehl b. Sa'd es-Saidi'den, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in başındaki miğfer kırılıp da yüzü kanadığı ve küçük azı dişi kırıldığı zaman Ali, bir kalkan içerisinde su getiriyordu. Fatıma da gelip onun yüzündeki kanı yıkadı. Fatıma (a.s) su dolayısı ile kan ın artıp durduğunu görünce bir hasır parçası alıp onu yaktı, külünü Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in yarasına bastırdı ve kan kesildi."
Şehitler Mezarlığı'nın kuzeyinde, Uhud turlarının üçüncü turunun yapıldığı yere giden yol üzerinde yer almaktadır. 

Zübye

Peygamber Efendimiz (sav) döneminde Medine'nin batı yakasında bulunmakta olup, hendek savaşının başlangıcı burada olmuştur:
Mezad kalesi, Hazrec kabilesinden Beni Selime'den Beni Haram bin Ka'b'ın kalelerinden biridir. Bunu, Sela Dağı'nın oyuklarında bulunan evleriyle inşa ettiler.
Mezad alanı, Ciz’ı’s Siyh'te, küçük ovada Beni Haram Mescidinin yakınında bulunan eski bir tarladır. Bu tarla, Harratu Vebere'nin kuzey boşluğunda yer almaktadır: Harratu Beni Haram veya Harratu Bani Selime. Tamamen Senedil-Harra'ya bitişiktir ve bugün bu alan, Kaki Çiftliği'ni ve, Senedil Harra'ya kadar arkasında bulunan alanı kapsamaktadır. 
Senedil-Harra'ya ovaya bakan Mezad Kalesi inşa edildi ve Hendek savaşında kazılan çukarlar bu kaleye kadar uzandı.
Bu kale erken dönemde kaldırıldı, ancak konumunun senedi’l Hurra’da, Kaki soğuk hava deposu  ve çiftliğinin arkasında olduğu biliniyor. Bugün Mezad bölgesindeki Sultan Abdulmecid Yolu (orta çevre yolu) kesildi. Harra’nın yüksek kısımları mezad Dağından görünür. Yolun her iki tarafı iki parçaya bölünmüştür.

Mezad Kalesi

Buhari: Enes ibn Mâlik (ra) nakledip edip şöyle dedi: Rasûlullah (S) zamanında insanlara bir kıtlık isabet etti. Bir cuma günü Rasûlullah minber üzerinde hutbe yaparken, bedevinin biri ayağa kalktı ve: Yâ Rasûlallah, mallar helak oldu, çoluk çocuk da aç kaldı. Bizim için Allah'a duâ et de, bizleri suya kandırsın, dedi. Rasûlullah iki elini kaldırdı. Bu esnada gökyüzünde hiçbir bulut parçası yoktu. Bulutlar dağlar gibi- gökyüzüne hücum edene kadar ellerini indirmedi. Sonra, yağmur taneleri O'nun sakalı üzerinden aşağıya doğru yuvarlanana kadar minberinden inmedi. 
O günümüz, ertesi gün, daha ertesi gün ve onu takip eden gün; ta öteki cumaya kadar hep üzerimize yağmur yağdı durdu. Ertesi cuma yine o bedevi, yahud ondan başka bir kimse ayağa kalktı ve: Ya Rasûlallah, artık binalar yıkıldı, mallar suda boğuldu. Binâenaleyh bizim için Allah'a dua ediver, dedi. Bunun üzerine Rasülullah iki elini kaldırdı ve: "Ya Allah, etrafımıza (yağdır); üzerimize değil" diye dua etti. Enes dedi ki: (Bunu söylerken) eliyle semadan hangi tarafa işaret ettiyse, orası açıldı ve Medine, üstü açık bir alan gibi oldu. Kanat Vadîsi bir ay mütemadiyen aktı. Herhangi taraftan kim geldiyse muhakkak bol bol yağmur yağdığını söyledi.
Kanat Vadîsi bir ay mütemadiyen aktı: 
Kanat Vadîsi: Medine'deki üç büyük vadiden biridir, Medine'nin doğusundan gelir, Uhud Dağı'nın güneyinden geçer, Ayneyn Dağı'nın yakınından geçer, sonra Asyal sitesinde Akik Vadisi ile buluşana kadar biraz kuzeye doğru meyleder. Yağışlı mevsimlerde akan vadilerden biridir.
Bu vadi, Uhud olayları ve önceki rivayette bahsedilenler de dahil olmak üzere, Siyer-i Nebevi’de birçok olayla bağlantılıdır.
 Nükte: Kanat Vadisi'nin Mescid-i Nebevi'nin kapılarından biriyle ilişkisi:
Rahmet kapısıdır. Bazı hadis müfessirleri, bir bedevinin bu kapıdan mescide girip dua istediğini, yedi gün yağmur yağdığını ve ardından ikinci cuma günü boğulma korkusuyla yağmurun kaldırılmasını isteyerek bu kapıdan girdiğini, Allah’ın kullarına bir rahmeti olarak bulutların açıldığını ve bu nedenle oraya Rahmet Kapısı (Babü’r Rahmet) adının verildiğini belirtmişlerdir.


Kanat Vadisi

Sela Dağı, Mescid-i Nebevi'nin batısında, batı duvarından yaklaşık beş yüz metre uzaklıkta yer almaktadır.
Yaklaşık bir kilometre uzunluğunda, 80 metre yüksekliğinde, 300-800 metre genişliğinde olup, kuzeyden güneye doğru uzanır ve ortasından doğuya ve batıya doğru kısa kanatlar şeklinde parçalara ayrılır.
Dağ, koyu kahverengi renkte, bazı bölgelerde siyaha dönüşen bazalt kayalardan oluşur.
Sela Dağı, eteklerinde veya yakınlarında meydana gelen birçok önemli olay nedeniyle tarihi bir öneme sahiptir. Bunlardan en önemlileri şunlardır:
Ahzab savaşında müşriklerin batı yakasında toplandığında, aralarında Müslümanların hicretin beşinci yılında kazdıkları hendekler bulunuyordu. O gün Sela Dağı'nın eteği Müslümanların karargâhı olmuş ve Allah Resulü'nün (s.a.v.) çadırı buraya kurulmuştur. Ayrıca sahabeler  dağın muhtelif noktalarına yerleştirildi.
Osmanlı döneminde, Sela Dağı’nın zirvesine kalıntıları günümüze kadar kalan çok sayıda askeri bina inşa edilmiştir.
Sela'a Dağı'nda iki olayın meydana geldiğinden bahsedilir:
*-Birincisi: Ka'b bin Malik'in (Allah ondan razı olsun) rivayetine göre, sabah namazını orada kılmıştı, namazını bitirince at üstünde bir adamın ona müjde verdiğini, bir başka adamın da Sela Dağı üzerinde durduğunu gördü.
Ka'b: {Ben de sabah namazını evimde kıldım} der, evi Sela'daydı.
*-İkincisi: Ebu Zer'den (Allah ondan razı olsun) rivâyet olunduğuna göre: Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) Ebu Zer'e şöyle buyurdu: {Binalar Sela’ya kadar  gelince, Medine’yi terk et}. Hakim
Yani binalar ve yapılar Sela Dağı'na ulaşınca Medine’den çık. Binalar Sela dağına ulaşınca Ebu Zer Medine’den çıktı ve Rebeze'ye gitti.